تاريخ از ديدگاه قرآن و نهج البلاغه (فارسى) — الصفحة ١٩

3 - فلسفهء تاريخ

انسان بدوى و دور از تمدن زمانى فاقد كمالات معنوى بود و همانند حيوانات تلاشى جز در سطح مادى و ابتدايى نداشت ، ولى در جريان تاريخ توانست پا فراتر بگذارد و در افق روشنترى از انسانيت قرار گيرد . « 1 »

فلسفهء تاريخ نيز همانند دو نوع گذشته ( تاريخ نقلى و علم تاريخ ) داراى چهار خصيصهء اساسى زير است :

الف - كُلّى بودن .

ب - عقلى بودن .

ج - علم به « شدن » جامعه‌ها نه « بودن » آنها .

د - علم به يك جريان كه از گذشته آغاز شده و تا آينده كشيده مىشود . « 2 »

( 1 ) - فلسفهء تاريخ ، حسين كريمى ، ص 14 .

( 2 ) - جامعه و تاريخ ، ص 64 .