بيست و پنج رساله فارسى (فارسى) — الصفحة ٤٤

تقرير سوم : آن است كه همهء فقرات اشاره به يك دليل باشد ،

بالعقول يعتقد التصديق باللّه .

به عقول اعتقاد كرده مىشود يا محكم مىشود تصديق به خدا .

و بالاقرار يكمل الايمان به .

و به اقرار كردن كامل مىشود ايمان به خدا ، زيرا كه اعتقاد بدون اقرار ظاهر فايده نمىبخشد .

لا ديانة الا بعد معرفة .

دين‌دار بودن يا عبادت كردن نمىباشد مگر بعد از معرفت خدا و رسول و ائمهء هدى و آنچه ايشان بيان كرده‌اند از اصول عقائد يا اعم از معرفت اصول و فروع .

و لا معرفة الا باخلاص .

و معرفت نمىباشد مگر با خالص گردانيدن از شكوك و شبهات و اعتقادات باطله .

و لا اخلاص مع التشبيه .

و خالص گردانيدن معرفت نمىباشد با شبيه دانستن خدا به ممكنات .

و لا نفى مع اثبات ، الصفات للتشبيه .

و نفى نكرده است تشبيه خدا را به خلق كسى كه اثبات صفات زائده از براى او كرده است . و در بعضى از نسخ « للتنبيه » است ، پس محتمل است كه مراد آن باشد كه كسى اثبات صفات كنه براى تنبيه مردم بر صفات او و نفى كنه صفات خلق از او كنه نفى صفات او نكرده است ، پس اشاره خواهد بود به آنچه گفتيم كه بايد حق تعالى را از حد تعطيل و حد تشبيه برد و بدر آورد .

فكل ما فى الخلق لا يوجد فى خالقه .

پس هر چه در خلق است از صفات حقيقت آن صفت در خالق او نيست .