بيست و پنج رساله فارسى (فارسى) — الصفحة ١٢١

( 4 ) رسالهء تفسير آيهء نور

كه عبارت از گروه انبياء و بنى اسرائيل و اشرف انبياء و ائمهء هدى عليهم السلام همه از آن حضرت بهم رسيده‌اند لهذا تشبيه به درخت زيتون فرمود .

پس حضرت فرمود : مراد از لا شرقيه و لا غربيه آن است كه حضرت ابراهيم نه يهودى بود و نه نصرانى ، و نصارا را مشرقى فرمود چون كه نصارى در نماز روى به مشرق مىكنند ، و يهود را مغربى فرمود چون روى به مغرب مىكنند .

و بعضى از مفسرين گفته‌اند كه مراد درخت زيتونى است كه در وسط كوه واقع باشد ، كه آفتاب هميشه بر آن تابد ، نه آن كه در مشرق كوه باشد كه در حوالى غروب آفتاب بر آن نتابد .

و ممكن است كه مراد حضرت نيز آن باشد كه يهود و نصارا خود را از آفتاب هدايت محروم گردانيده به راست و چپ ميل كرده‌اند ، و حضرت ابراهيم بر وسط طريق است كه پيوسته از خورشيد هدايت منتفع است .

چنانچه حق سبحانه و تعالى فرموده است « ما كانَ إِبْراهِيمُ يَهُودِيًّا وَ لا نَصْرانِيًّا » « 1 » يعنى : يهود و نصارا هر يك حضرت ابراهيم را از خود مىدانند ، و ابراهيم نه يهودى بود و نه نصرانى ، بلكه مايل بود از جميع مذاهب باطله به مذهب حق اسلام .

« يكاد زيتها يضيء و لو لم تمسسه نار » يعنى : از غايت صفا و روشنى نزديك است كه زيتش نور به بخشد بدون آن كه آتشى به آن برسد .

حضرت فرمود : يعنى علم از اهل بيت سلام اللّه عليهم منفجر مىشود و به عالميان مىرسد بىآن كه از كسى آموخته باشند و نزد

( 1 ) - سورهء آل عمران : 67 .