بيست و پنج رساله فارسى (فارسى) — الصفحة ١٠٤

مقدمهء اول آن كه حق تعالى در قرآن فرموده است « لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنى وَ زِيادَةٌ »

عمر زائر غير محسوب و از جملهء ايام عمر او نبوده باشد بايد كه در اين سه صورت كه ذكر نموديم عمر زائد در ابتداى سفر و در هنگام انشاى زيارت به اتمام رسيده باشد ، و در آن وقت لاجرم وفات نمايد .

و جواب از اين اشكال به چند وجه مىتوان گفت :

اول : آن كه گوئيم : ممكن است كه وقوع اين ثمرهء چهارم كه در اين حديث مذكور است در حق بعضى از زائران باشد ، و همهء ايشان اين حالت نداشته باشند . و توضيح اين جواب موقوف است بر بيان دو مقدمه :

مقدمهء اول آن كه حق تعالى در قرآن فرموده است « لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنى وَ زِيادَةٌ »

مقدمهء اول آن كه حق تعالى در قرآن فرموده است « لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنى وَ زِيادَةٌ » « 1 »

يعنى : از براى آن گروه كه اعمال نيك مىكنند جزاى حسنا هست و زياده .

و در حديث وارد شده است كه مراد از جزاى حسنا بهشت است ، و از زياده آن چيزى كه حق تعالى در دنيا به ايشان عطا مىفرمايد از خيرات و بركات دنيا « 2 » .

و از اينجا است كه علما حكم كلى كرده‌اند كه هر عبادتى دو ثمره دارد .

اول : ثمرهء اخروى كه غايت عمده آن عبادت است ، و آن

( 1 ) سورهء يونس : 26 . ( 2 ) تفسير قمى 1 / 311 .