بيست و پنج رساله فارسى (فارسى) — الصفحة ٩٨

فصل اول در بيان سندهاى اخبار متعدده است كه متعلق به قصيدهء دعبل است

اشكهاى اندوه و حسرت .

أحاول نقل الصم عن مستقرها * و اسماع أحجار من الصلدات

يعنى : اراده‌اى كه من كرده‌ام كه ايشان را به حجت و برهان و موعظه هدايت كند ، مانند آن است كه كسى خواهد كوه سخت را از جايش حركت دهد و به سنگهاى صلب سخن بشنواند .

فحسبى منهم أن أبوء بغصة * تردد فى صدرى و فى لهواتى

يعنى پس بس است مرا از ايشان آن كه بر گردم با اندوهى كه در گلويم گره شده باشد ، و نتوانم فرو برد و نتوانم انداخت ، پس متردد باشد ميان سينه و حلق من .

فمن عارف لم ينتفع و معاند * تميل به الاهواء للشهوات

يعنى : بعضى از مخالفان عارفى است به حق ، كه به علم خود منتفع نمىشود ، و بعضى معاندى است كه ميل مىدهد هواهاى نفسانى او را به سوى شهوتها و خواهشها .

كأنك بالاضلاع قد ضاق ذرعها * لما حملت من شدة الزفرات

يعنى : نزديك است و گويا مىبينم كه دنده‌هاى پهلوهاى من عاجز شده است از براى آنچه بار كرده‌ام بر آنها ، و پنهان كرده‌ام در آنها از آه سوزناك و نالهء دردآميز . چنان كه شاعر گفته است :

ناله را هر چند مىخواهم كه پنهان بركشم * سينه مىگويد كه من تنگ آمدم فرياد كن

و در بعضى از روايات اين دو بيت مذكور است :

فيا وارثى علم النبى و آله * عليكم سلام اللّه دائم النفخات

لقد آمنت نفسى بكم فى حياتها * و انى لارجو الامن عند مماتى

يعنى : پس اى وارثان علم پيغمبر و آل او بر شما باد سلامى كه