الكشكول (كشكول) (با ترجمه روان و فهرست موضوعى) (فارسى) — الصفحة ٣٢٠

تفسير آيه و لقد همّ بها

خاص آورده‌است ، تا حكايت او مانند عمل زيباى جدش ابراهيم منتشر شود و مردم از وى پيروى كنند و راه عفت بروند . خداوند رسوا كند كسانى كه احسن القصص را به شكلى تفسير كردند كه پيامبرى را بد نام كنند . . .

البته شكى در بىگناهى يوسف نيست ، اختلاف در « همّ » است ، آيا او قصد گناه كرد يا نه ؟

بنابراين مذمتى كه از كشاف نقل شد صحيح به نظر نمىرسد . بلى برخى اساساً هم گناه را از وى نفى كرده‌اند و گفته‌اند مرتكب هيچ مقدمه‌اى از گناه هم نشد .

فخر رازى نيز در تفسير آيه نكته‌اى دارد كه خوب است آن را هم اينجا بياوريم . ايشان مىگويد : تمام شاهدان ماجرا ، يوسف ، زليخا ، عزيز مصر ، زنان مصرى ، شاهدان ، پروردگار ، شيطان ، همگى پاكدامنى يوسف را تأييد كرده‌اند بنابراين براى هر مسلمانى ترديدى در اين باره باقى نمىماند .

يوسف گفته است هِيَ راوَدَتْنِي عَنْ نَفْسِي « 1 » ، رَبِّ السِّجْنُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِمَّا يَدْعُونَنِي إِلَيْهِ . . . « 2 » ، زليخا گفته : وَ لَقَدْ راوَدْتُهُ عَنْ نَفْسِهِ فَاسْتَعْصَمَ ، الْآنَ حَصْحَصَ الْحَقُّ أَنَا راوَدْتُهُ عَنْ نَفْسِهِ « 3 » ، عزيز مصر گفته : إِنَّ كَيْدَكُنَّ عَظِيمٌ « 4 » ، زنان مصر گفته‌اند : امْرَأَتُ الْعَزِيزِ تُراوِدُ فَتاها عَنْ نَفْسِهِ « 5 » ، حاشَ لِلَّهِ ما عَلِمْنا عَلَيْهِ مِنْ سُوءٍ « 6 » ، شاهدان نيز گفته‌اند : وَ شَهِدَ شاهِدٌ مِنْ أَهْلِها إِنْ كانَ قَمِيصُهُ قُدَّ . . . « 7 » خدا نيز گواهى داده‌است : كَذلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَ الْفَحْشاءَ إِنَّهُ مِنْ عِبادِنَا الْمُخْلَصِينَ « 8 » ، شيطان هم گفته است : فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ إِلَّا عِبادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ « 9 » ، با اين اعترافات ، كسانى كه به يوسف افتراء بسته‌اند يا بايد اين اعترافات را بپذيرند و يا از شيطان پيروى كنند و اقرار او را به پاكدامنى ابليس بپذيرند .

( 1 ) - يوسف ، 26 . ( 2 ) - همان ، 33 . ( 3 ) - همان ، 51 . ( 4 ) - همان ، 28 . ( 5 ) - همان ، 30 . ( 6 ) - همان ، 51 . ( 7 ) - همان ، 26 . ( 8 ) - همان ، 24 . ( 9 ) - ص ، 82 و 83 .