بدايع الحكم (فارسى) — الصفحة ٧٨

اشاره به اينكه نسبت وجودات ممكنات به وجود واجب الوجود نسبت نيستى به هستى است

بالذات وجود صرف ، و صرف وجود است و تام ، بلكه فوق التمام است در شدت و قوت وجود و كمالات وجود ، غيرمتناهى بلكه فوق غيرمتناهى است به عدّهء غيرمتناهى ، و نيز محقق گرديد كه ماهيات ممكنات در حد انفس خود از موجوديت عارى و از كمالات موجوديت خاليند ، و نيز منكشف گرديد كه وجودات امكانيهء حقايق تعلقيّه و حيثيات ارتباطيه‌اند ، هالكات الذوات و قاصرات الانياتند ناقصات الحصولات ، فانيات الهوّياتند ؛ نسبت آنها به مفيض خود نسبت ضعف به شدت ، و نسبت نقص به كمال و نسبت فقر به غنا ، و نسبت سايه به شخص است ضعف را چه مناسبت با شدت است ، نقص را چه مشاركت با كمال است ، و فقر را چه اتحاد با غنا است .

اشاره به اينكه نسبت وجودات ممكنات به وجود واجب الوجود نسبت نيستى به هستى است

اشاره به اينكه نسبت وجودات ممكنات به وجود واجب الوجود نسبت نيستى به هستى است

پس چگونه اشتراك در ميانهء نقص و كمال و مناسبت در ميان فقر محض و غناى محض ، و اتحاد ( 84 ) در ميان تام صرف و قاصر صرف متصور مىتواند شد ، پس نسبت حقايق امكانيه و وجودات تعلّقيّه به حقيقت وجود صرف نسبت نيستى به هستى است ؛ به اين معنى كه هرگاه او وجود است ، پس اينها در جنب او در منزله عدمند ، و هرگاه او شىء است ، پس اينها در نزد او لاشىءاند ، و بر اين قياس است ساير نعوت كليّه و اوصاف كماليّه « كُلُّ شَيْءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ » ، « ليس فى الدار غيره ديار » .