بدايع الحكم (فارسى) — الصفحة ٦٧

اشاره به اينكه اضافه و اعراض به موضوعات و اضافه نفوس به ابدان از ماهيات آنها خارج و عين وجودات آنها است .

بديعة ربوبيه فى كلمة تنبيهيّه

بديعة ربوبيه فى كلمة تنبيهيّه

اشاره به اينكه در اضافهء مطلقه دو قسم مندرج است

اشاره به اينكه در اضافهء مطلقه دو قسم مندرج است

بدانكه در اضافهء مطلقه دو قسمت مندرج بود :

يكى : آنكه به حسب حقيقت و محكى عنه از مرتبهء ذات معروض خارج باشد ، و در مرتبهء متأخره از ذات او به او قائم همچون ابوت و بنوت ، و اين قسم « 1 » به بعضى از اشياء عارض شود ، و از واجب الوجود - جل جلاله - مسلوب بود به بيانى كه ياد كرديم .

و ديگرى : آنكه در مرتبت ذات معروض بود ، و به حسب حقيقت عين تمام ذات او باشد ، و اين قسم البته از عوارض حقايق وجوديه بود ، زيرا كه هيچ ماهيّت و مفهوم عين ماهيتى و مفهومى ديگر نتواند شد ، چه تباين در ماهيات به عزلت ذاتيه بود ، و در اين قسم دو قسم مندرج :

اشاره به اينكه اضافه و اعراض به موضوعات و اضافه نفوس به ابدان از ماهيات آنها خارج و عين وجودات آنها است .

اشاره به اينكه اضافه و اعراض به موضوعات و اضافه نفوس به ابدان از ماهيات آنها خارج و عين وجودات آنها است .

يكى : آنكه در جملهء « 2 » اشياء سارى نبود ، همچون حاليت اعراض در موضوعات ، و مديريت نفس به بدن ، چه حاليت اعراض و مديريت نفس از ماهيات اعراض و ماهيت نفس خارج بود ، و در وجودات آنها داخل ، به اين معنى كه عين وجودات آنها بود ، نه خارج ، مثلا اضافه سواد به محل و موضوع او خارج از مرتبهء وجود فى نفسهء سواد نباشد ، لكن از ماهيت او خارج بود ، زيرا كه ماهيت او از مقولهء كيف باشد ، و كيف عرضى بود كه به ذات قبول قسمت و نسبت نكند ، پس نسبت از ماهيت سواد خارج بود ، و حال آنكه سواد به موضوع منسوب بود . پس

( 1 ) - در ب و ج و چا چه اين قسم ( 2 ) - ج و چا در همه