بدايع الحكم (فارسى) — الصفحة ٤٦

اشاره به اينكه مجعول بالذات را در مرتبهء ذات جاعل بالذات تعينى وجودى بود

موضوع در مصداقيت او از براى آن عنوان كافى نبود ، بلكه محتاج باشد به جهتى و حيثيّتى خارجه از ذات خود كه به واسطهء آن حيثيت زايده در مرتبهء متأخره از مرتبهء ذات خود مصداق و محكّى عنه آن عنوان شود ، و چون چنين باشد . گوئيم وجود

اشاره به اينكه هر جاعل بالذات جهت ذاتش به عينها جهت جاعليت و هر مجعول بالذات جهت ذاتش به عينها جهت مجعوليت باشد

اشاره به اينكه هر جاعل بالذات جهت ذاتش به عينها جهت جاعليت و هر مجعول بالذات جهت ذاتش به عينها جهت مجعوليت باشد

موصوف به جاعليّت جهت ذاتش به عينها جهت جاعليت و فياضيت بود ، و وجود موصوف به مجعوليّت ، جهت ذاتش به نفسها ، جهت مجعوليت و مفاضيت . پس هر وجودى كه جاعل بالذات باشد ، و مفيض تام نسبت به وجودى ديگر بايد جهت ذاتش به عينها جهت تمام اقتضا و افاضهء آن وجود بود كه مجعول بالذات او باشد ، و تمام ذاتش متعين باشد به خصوص

اشاره به اينكه مجعول بالذات را در مرتبهء ذات جاعل بالذات تعينى وجودى بود

اشاره به اينكه مجعول بالذات را در مرتبهء ذات جاعل بالذات تعينى وجودى بود

( 51 ) اقتضاى آن وجود ، و هر وجود كه مجعول بالذات بود ، بايد جهت ذاتش به عينها جهت مقتضائيّت و مفاضيت آن وجود باشد كه جاعل بالذات او بود ، و تمام ذاتش متعين بود .

به مترتب شدن بر خصوص اقتضاى آن وجود كه جاعل بالذات او باشد ؛ چه اگر به اين مثابت نبود ، لازم آيد - كه تخصص وجود جاعل بالذات مفروض به جاعليّت وجود مجعول بالذات مذكور ، و تخصّص وجود مجعول بالذات مذكور به مجعوليّت از براى وجود جاعل بالذات مفروض - تخصص بلا مخصص ، و ترجّح بلا مرجح باشد ، و از اينجا ظاهر و منكشف مىگردد كه وجود مجعول بالذات - پيش از آنكه متقرر شود در مقام و مرتبهء خود در نظام وجود ، در مرتبهء ذات و مقام وجود و اقتضاى جاعل بالذات كه عين وجود او بود - بايد متعين باشد به تعيّنى