بدايع الحكم (فارسى) — الصفحة ٣١

اشاره به آنكه عقل كل و حقيقت محمديه ص به ساير ممكنات محيط بود و تمام كمالات آنها را واجد مىباشد

منكشف گرديد كه ذات مقدس او ، واجب الوجود من جميع الجهات و الحيثيات بود ، و به جز وجوب وجود بالذات و للذات در ذات مقدس او جهتى و فعليتى نباشد

اشاره به اينكه تحدد واجب الوجود معقول نيست تا ابطال او محتاج به برهان باشد

اشاره به اينكه تحدد واجب الوجود معقول نيست تا ابطال او محتاج به برهان باشد

پس وجود صرف و صرف وجود و وجوب محض و محض وجوب بود ، و صرف هر حقيقت به حدى از حدود وجوديه و عدميه و ماهويهء آن حقيقت محدود نشود و الّا صرف آن حقيقت نباشد . پس وجود واجب الوجود - جل جلاله - اگر با وجودى مكافى بود لازم آيد كه صرف حقيقت وجود نباشد ، زيرا كه صرف حقيقت وجود ، بلكه صرف هيچ حقيقت مكرر نشود . چنان كه شيخ الهى رئيس اشراقيين « 1 » فرمايد : « صرف الوجود الذى لا اتمّ منه كلّما فرضته ثانيا فاذا نظرت ( 36 ) اليه فهو هو » . و تكافؤ بىاعتبار اثنينيت « 2 » متصور نشود ، اثنينيت ملازم محدوديت بود ، و چون تكافؤ او ملازم محدوديت باشد احاطهء وجودى بر او - به طريق اولى بلكه به ضرورت عقل بىاعتبار اولويت و ملاحظه تكافؤ - ، محدوديت او را ملازم بود . پس واجب الوجود به همهء اشياء محيط بود ، و در صحيفهء الهيّه به اين معنى تصريح فرموده است به كلام معجز نظام : « « 3 » إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ مُحِيطٌ ( 4 ) » .

اشاره به آنكه عقل كل و حقيقت محمديه ص به ساير ممكنات محيط بود و تمام كمالات آنها را واجد مىباشد

اشاره به آنكه عقل كل و حقيقت محمديه ص به ساير ممكنات محيط بود و تمام كمالات آنها را واجد مىباشد

و امام موحدين - عليه سلام اللّه و سلام ملائكته المقربين - در خطبه‌اى كه در دقايق مقاصد توحيد انشاء فرموده مىفرمايد : كلّ شىء منها بشىء محيط و المحيط بما احاط منها هو اللّه الاحد الصّمد » و مراد آن بزرگوار از « بما احاط منها » صادر اول بود كه

( 1 ) - ج و چا اشراقى ( 2 ) - در تمام نسخ اثنويت و كه غلط روشن مىباشد اثنينيت از طرف مصححين . ( 3 ) - غير از نسخه الف در نسخ ديگر به جاى انّه و هو