بدايع الحكم (فارسى) — الصفحة ٤٧٠

تنبيهى بر بطلان احتجاج آنها از اين طريقه

و بر تقدير انكار حسن و قبح نفس الامرى ، اثبات نبوت نيز متصور نمىباشد زيرا كه اجزاى معجزه بريد كاذب و عدم اجراى او هيچيك در متعلق اراده بودن مرجح نمىخواهد . پس مىگوئيم چه مىشود كه اراده به اول تعلق گرفته باشد نه به دوم ، و نيز از جملهء مقدمات اثبات نبوت اين است كه اجراى

تنبيهى بر بطلان احتجاج آنها از اين طريقه

تنبيهى بر بطلان احتجاج آنها از اين طريقه

معجزه بريد كاذب قبيح است ، و ايشان حسنى و قبحى قائل نيستند ، و نيز بر اين تقدير چگونه اعتماد مىتوان نمود بر اينكه اين حكم صادق است ، و آن حكم كاذب . بلكه عكس اين محتمل است . زيرا كه ممكن است كه ارادهء جزافيّه خلاف واقع را اظهار كرده . پس بايد از ايشان پرسيد كه از كجا مشخص است كه در خصوص اين مذاهب و عقايد ، اراده به خلاف واقع و نفس الامر تعلق نگرفته باشد ، و در نزد شما مرجحى متحقق و وجوبى لازم ، و حسنى ثابت ، و قبحى واقع نيست . خلاصهء كلام بر اين اساس قياس و برهان منهدم ، و قوائم حجّت و ميزان متزلزل ( 546 ) و ترتّب نقايض نتايج بر مقدمات محتمل ، و حصول نتايج علميّه و مطالب يقينيّه از امهات براهين لميّه و انيّه متعذر خواهد بود . علاوه بر اينها براهين ساطعه و حجج نيّره قائم است بر تحقق غايات حقيقيه از براى طبايع نوعيه چه جاى از نفوس شريفه و عقول قدسيّه .

متفطن باش ، عجب‌تر آنكه تمسك كرده‌اند ، در اين باب به كلام معجز نظام خداوند احد : لا يسئل عمّا يفعل . يعنى سؤال كرده نمىشود از آنچه كه مىكند . غافل از اينكه عدم سؤال