بدايع الحكم (فارسى) — الصفحة ٣٤٥

اشاره به اينكه وجودات امكانيه را ذاتى جز ارتباط به جعل بالذات نباشد

اشارة

اشارة

از بيانات گذشته ظاهر گرديد كه وجودات مجعولات بالذات را در مرتبهء ذات حقيقى جز تعلق و ارتباط و جلوه و ظهور و لمعه و فرعيت محضه و تبعيت صرفه نسبت به جاعل بالذات نباشد . و هم از بيانات گذشته منكشف شد كه اين مرتبه از وجود يعنى وجود لا به شرط جهت ارتباط بالذات وجودات مقيدهء محدوده و ارتباط بالعرض و ماهيات بود به حق اول - تبارك و

اشاره به اينكه وجودات امكانيه را ذاتى جز ارتباط به جعل بالذات نباشد

اشاره به اينكه وجودات امكانيه را ذاتى جز ارتباط به جعل بالذات نباشد

تعالى - و جهت توجه او بود ، به افاضه و ايجاد نسبت به اشياء و از اين جهت ( 402 ) تعبير كنند از او گاهى به وجه و گاهى به ظهور ، و گاهى به قيوميّت مطلقه ، و گاهى به مشيّت ثانيه ، و گاهى به فعل اطلاقى ، و گاهى به ارادهء فعليّت ، و گاهى به ابداع ، و گاهى به صفت جامعهء اضافيّه ، و گاهى به امر ، و گاهى به برزخ البرازخ ، و گاهى به رحمت واسعه ، و گاهى به كلمهء كن ، و گاهى به نسبت سوائيّه ، و گاهى به عرض هويت ، و گاهى به مقام استوى ، و گاهى به فيض مقدس ، و گاهى به وجود عام امكانى و غير اينها از تعبيرات ديگر كه جمله از اين جهت باشد كه اين مرتبه از وجود جهت ارتباط اشياء بود به حق اوّل - جل جلاله - و او را حقيقتى جز ربط وجودى و فقر ذاتى به حق اول و اشراق و افاضه و ايجاد و قيوميّت نسبت به اشياء نبود ، زيرا كه مناسبت هريك از اين تعبيرات با او خالى از يكى از اين دو نسبت نباشد ، و در صحيفهء الهيّه قول خداوند تبارك و تعالى : رَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ وَ ما أَمْرُنا إِلَّا واحِدَةٌ كَلَمْحٍ