بدايع الحكم (فارسى) — الصفحة ٣٠٩

تقبيح و تنقيح كفر و ايمان

اشاره به اينكه ما به الاشتراك در وجودات عين ما به الامتياز بود بدون عكس

اشاره به اينكه ما به الاشتراك در وجودات عين ما به الامتياز بود بدون عكس

حقيقت او بود . پس شىء عبارت از وجود باشد ، و وجود زايد بر ماهيت ، يعنى نه عين ماهيت بود و نه جزء او . پس مراد ( 356 ) از دخول فعل اطلاقى ، و وجود عام امكانى ، دخول او در ماهيّت نباشد ، بلكه منظور دخول او در وجودات محدوده به حدود وجوديّه باشد ، لكن دخول او در آن وجودات از قبيل دخول شىء در شىء نباشد كه به انضمام او به شىء ديگر مركبى اعتبارى يا حقيقى حاصل شود ، بلكه چنان در هريك از وجودات داخل باشد كه عين تمام آن وجود بود يا آنكه ما به الاشتراك آن وجودات باشد ، زيرا كه ما به الاشتراك وجودات ، عين تمام ما به الامتياز آن وجودات بود ، زيرا كه هر هويت وجوديه ، از اجزاء خارجيّه ، و اجزاء عقليه خالى بود ، و به حسب خارج و عقل ، بسيط باشد ، لكن هيچ‌يك از حدود وجوديه ، عين تمام ذات فعل اطلاقى نباشد ، و الّا به سريان او در ساير وجودات محدوده سارى شود ، و يا آنكه فعل اطلاقى از اطلاق به معنى سريان افتد . پس ظاهر و آشكار گرديد كه ذات مقدس حق اول - جلّ و علا - از جميع جهات نقص معرّى و از كليّهء حيثيات قصور مبرّى ، و از اتحاد با وجودات امكانيه ، چه جاى ماهيات و اعدام متنزه ، و از حلول و سريان در آنها مقدس بود ، و الّا به صفات و لوازم امكان متصف ، و معروض عوارض حدثان گردد ، و هرچه چنين باشد ، به ذات ممكن بود .

تعالى عمّا يقول الظّالمون علوا كبيرا .

تقبيح و تنقيح كفر و ايمان

تقبيح و تنقيح كفر و ايمان

( 357 ) : از اين بيانات به اندك تأملى عيان و آشكار