بدايع الحكم (فارسى) — الصفحة ٢٥٥
كلامى از نگارندهء حروف با حكيم عارف بارع محقق سبزوارى قدس سره
جزء باشد بلاواسطه يا به واسطه يا آنكه جاعل نفس ذات شىء يعنى محصّل عين ذات و خارج از ذات باشد ، و محصّل وجود ذات نباشد .
گوئيم اين مطلب در صورتى مسلم باشد كه جنس از سنخ ماهيت بود نه از سنخ وجود .
كشف و توضيح
كشف و توضيح
حكيم بارع كامل محقق سبزوارى - رفع قدره العزيز - در شرح كلام صدر اعاظم ( 293 ) متألهين كه فرموده است :
« و على الثانى « 1 » يكون حقيقة الوجود إمّا الفصل او شيئا آخر » فرموده است كه مراد از شىء آخر نوع بود ، و بنابر فرمودهء آن محقق معنى اين كلام چنين مىشود كه بنابر شق دوّم حقيقت وجود يا فصل بود يا نوع ، و حال آنكه نوع بودن حقيقت وجود مفروغ‌عنه بود به حسب فرض و موضوع بحث و كلام باشد ، زيرا كه كلام در اين موضع جز ابطال مركب بودن حقيقت وجود از جنس و فصل نباشد ، پس كلام در ابطال نوع مركب بودن او بود ، پس نوع بودن او محتاج به بيان نباشد ، خصوصا در شقّى مخصوص از دو شق مذكور در برهان ، چه در شق اول نيز حقيقت وجود به حسب
كلامى از نگارندهء حروف با حكيم عارف بارع محقق سبزوارى قدس سره
كلامى از نگارندهء حروف با حكيم عارف بارع محقق سبزوارى قدس سره
فرض و موضوع بحث ، نوع بود ، لهذا در نظر نگارندهء حروف چنين مىنمايد كه اين عبارت در اصل چنين بوده است ، « و على الثانى يكون الفصل امّا حقيقة الوجود او شيئا آخر » و مراد از شىء ماهيتى از ماهيات بود غير آن ماهية كه به فرض جنس
( 1 ) - همان عبارت مشاعر صدر است كه در پيش گذشت .