بدايع الحكم (فارسى) — الصفحة ١٢٧

اشاره به مبانى لطيف در تفسير قول خداوند تعالى يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ

ناقصاتند ، شوقى فطرى ذاتى حاصل باشد ، چنان كه مستكفيات را بتامّات به شوقى ذاتى از فرق به جمع ، و از بسط به قبض و از تفصيل به اجمال و از نشر به حشر متبدل شود به ارض نزولى ملكوتى مكافى گردد و همچنين از ارض ملكوتى صعودى به طلب

اشاره به اينكه عالم به حسب ايجاد و اعداد و دنيا و آخرت و صعود و نزول در نفس خود دور زند الى ما شاء اللّه .

اشاره به اينكه عالم به حسب ايجاد و اعداد و دنيا و آخرت و صعود و نزول در نفس خود دور زند الى ما شاء اللّه .

ذاتى اقتضائى ارضى ديگر ناسوتى حاصل شود كه به شوقى ذاتى از نقص به كمال ، و از نشأة ناسوت به نشأة ملكوت ، و از فرق به جمع رود ، و ارضى ملكوتى صعودى ديگر حاصل شود ، و هكذا الى ما شاء الله . پس وجود ارضى با بقاى اصل ذات از جهت ايجاب عالى نسبت به دانى و شوق دانى نسبت به عالى متبدل شود ، و از

اشاره به مبانى لطيف در تفسير قول خداوند تعالى يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ

اشاره به مبانى لطيف در تفسير قول خداوند تعالى يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ

ملكوت به ناسوت و از ناسوت به ملكوت رود « 1 » و هكذا ، و كلام مجيد الهى كه مىفرمايد : يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ . هر دو قسم را شامل بود ، و همين بيان در سماوات نيز جارى شود ، و از اين جهت بعد از اين كلام مىفرمايد : و السموات يعنى و السموات غير السموات ، و كلام خداوند بعد از اين دو كلام ، و بَرَزُوا لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ منافى اين شمول نباشد ، زيرا كه بروز نيز هردو قسم را شامل بود ، زيرا كه نزول ملكوت به ناسوت بروز جمع در فرق باشد ، و صعود ناسوت به ملكوت بروز فرق در جمع ( 135 ) و هريك از اين دو للّه بود زيرا جمع و فرق هردو به افاضه و ايجاد حق اول باشد ، و مفاض بالذات به ذات به مفيض بالذات مرتبط باشد . پس حق اول فياض را فيض و فضل دايم باشد ، و دست فضل و دست عدل او نزولا و صعودا هردو باز و مبسوط .

( 1 ) - ب و ج رود ندارد .