بدايع الحكم (فارسى) — الصفحة ٩٧

اشاره به اينكه نفى ابصار در حديث شريف نفى جميع مراتب ادراك بود

اشاره به اينكه نفى ابصار در حديث شريف نفى جميع مراتب ادراك بود

اشاره به اينكه نفى ابصار در حديث شريف نفى جميع مراتب ادراك بود

او ملازم نفى جميع مراتب احساس باشد ، در كلام معجز نظام الهى : لا تُدْرِكُهُ الْأَبْصارُ وَ هُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصارَ » « 1 » به نفى ابصار اكتفا فرمودند ، تا به كلامى مختصر نفى جميع مراتب احساس به حواس ظاهره فرموده باشد ، بلكه گوئيم كه نفى ابصار در اين كلام معجز نظام ملازم نفى جميع مراتب و اقسام علم باشد ، زيرا كه از اضافهء ابصار به قلوب ، و تفريع « فلا فهم يناله » بر او ظاهر بود كه مراد از ابصار در اين كلام معجز نظام ، معنى اعم از ابصار بصر باشد كه شامل شهود غيبى قلبى ، و نظر كلّى مفهومى عقلى ، و ادراك جزوى معنوى وهمى ، و تخيّل صورى خيالى ، و ابصار وضعى اعدادى بصرى باشد ، و چون نفى ابصار بصرى ملازم نفى ساير مراتب احساس به حواس ظاهره بود ، پس اين كلام معجز نظام نافى جميع مراتب ادراك بود ، نه تنها ادراك بصرى و مادون او از مراتب احساس

فاضل محقق و حكيم بارع مدقق ملا محسن فيض - قدس سره - در كتاب صافى در سورهء مباركه انعام در تفسير اين آيهء مباركه مىفرمايد : « فى الكافى و التوحيد « 2 » عن الصادق عليه السلام فى هذه الايه يعنى احاطة الوهم ، ا لا ترى الى قوله : قَدْ جاءَكُمْ « 3 » بَصائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ وَ لَيْسَ * يعنى بصر العيون « فَمَنْ أَبْصَرَ فَلِنَفْسِهِ » ليس يعنى من البصر بعينه « وَ مَنْ عَمِيَ ( 104 ) فَعَلَيْها » لم يعن

( 1 ) - الانعام 102 ( 2 ) - توحيد ص 112 ، كافى باب ( 3 ) - انعام 104