بدايع الحكم (فارسى) — الصفحة ٨٨
اشاره به برهان امتناع علم به كنه ذات واجب الوجود تعالى تم به علم حضورى اشراقى
اشاره به برهان امتناع علم به كنه ذات واجب الوجود تعالى تم به علم حضورى اشراقى
اشاره به برهان امتناع علم به كنه ذات واجب الوجود تعالى تم به علم حضورى اشراقى
و امّا امتناع اكتناه او به علم حضورى اشراقى ، پس گوئيم كه علم به هر شىء ملازم بلكه عين حضور آن شىء بود ، از براى شىء ديگر به نهجى كه حضور او از براى او موجب انكشاف شىء اول بود ، از براى شىء دوم . پس اگر به ذات حاضر نباشد به اين معنى كه جهت ذاتش به عينها جهت حضور از براى عالم نباشد ( 94 ) بايد به واسطه‌اى كه به ذات در نزد او حاضر بود ، از براى او حاضر باشد ، خواه ذو الواسطه و واسطه متحد باشند - و در يك ظرف موجود ، چنان كه ماهيات اشياء در مدارك عقليه به واسطهء وجودات ذهنيهء خود ، و به عرض آن وجودات در نزد عقل حاضر باشند ، و آن وجودات به ذات - و خواه مباين ، و در يك ظرف موجود نباشند ، چنان كه موجود خارجى در علم حصولى ارتسامى در ظرف خارج موجود بود ، و به واسطهء صورت ذهنيه ، كه در ذهن موجود باشد ، معلوم بود . و آن صورت بدون توسط صورت ديگر در نزد عقل حاضر و معلوم باشد ، و الّا هر مرتبه از مراتب وسايط حاضر بالعرض بود و ذو الواسطه ، و هر ما بالعرض و ذو الواسطه ، ما بالذات و عديم الواسطه خواهد ، پس اگر سلسلهء وسايط برود الى غير النهايه تسلسل لازم آيد ، و اگر برگردد دور ، و با اغماض نظر از بطلان دور و تسلسل ، لازم آيد كه آنچه به فرض معلوم بود و منكشف ، نه معلوم بود ، نه منكشف ، بلكه معلوميت و انكشاف در هر مرتبه از مراتب موقوف باشد ، به انكشاف مرتبه‌اى كه بر او مقدم باشد ، پس انكشاف او معلّق بود بر انكشاف مرتبهء مقدمه