بدايع الحكم (فارسى) — الصفحة ٨٣

اشاره به اينكه قيوميت مطلقهء واجب الوجود جل جلاله در تحت مقوله اضافه مندرج نباشد

چنين باشد ، وجدان او هريك از عوارض و كمالات وجود بما هو وجود ، را كه عين وجودند به حسب حقيقت و ذات ، و غير وجودند به حسب عنوان و مفهوم ، به عينه وجدان جاعل بالذات او بود آن عارض و كمال را ، پس جميع وجودات امكانيه از آنجا كه مجعولات بالذاتند ، به ذات و كمالات و عوارض ذاتيهء وجوديّهء ذات خود مرتبط بالذات باشند به جاعل بالذات خود - تبارك و تعالى - و مرتبط بالذات به عينه ربط بود ، زيرا كه مصداق هر محمول بالذات عين مبدأ ان محمول باشد ، و اين ربط چون به جاعل بالذات منسوب شود ، عين جعل و ايجاد و افاضهء او بود ، و چون به اشياء يعنى به ماهيات و حدود وجوديّه به ماهى حدود منسوب شود ، عين مجعوليت آنها باشد .

اشاره به اينكه قيوميت مطلقهء واجب الوجود جل جلاله در تحت مقوله اضافه مندرج نباشد

اشاره به اينكه قيوميت مطلقهء واجب الوجود جل جلاله در تحت مقوله اضافه مندرج نباشد

پس يك طرف اين ربط ، كه مرتبط بود ، به نفس اين ربط متذوّت و متحقق باشد ، و اين ربط بر او مقدم بود ، و طرف ديگر كه مرتبط اليه ( 89 ) باشد مذوّت و محقّق اين ربط باشد ، و اين ربط از او به ذات ناشى بود ، و او به ذات بر اين ربط مقدم باشد ، از اينجا ظاهر شود كه اين ربط در مقوله اضافه مندرج نباشد ، زيرا كه مقولهء اضافه از سنخ ماهيات ، و به طرفين قائم باشد ، و هيچ ماهيت ، محقق و مذوّت شيئى از اشياء به تحقق و تذوت وجودى نبود ، و هم به شيئى از اشياء به ذات به ربطى وجودى مرتبط نباشد ، بلكه اضافهء وجوديه بود كه در لسان متألهين به اضافهء اشراقيه مسّمى « 1 » باشد ، و فعل حق اول - جل جلاله - و

( 1 ) - ج و چا عين جعل و ايجاد و افاضهء او بود و چون به اشياء يعنى به ماهيات و حدود وجوديه به ماهى حدود منسوب شود عين مجعوليت آن باشد .