المباحث الأصولية (فارسى) — الصفحة ٨٨

تنبيه

باب ( مطلق ومقيّد )

بحث اوّل [ تعريف مطلق ]

تعريف مطلق : مطلق عبارتست از آنكه دلالت كند بر معنائى كه در جنس خود شيوع داشته باشد مانند : رجل در مثال : أكرم رجلا .

تعريف مقيّد : مقيّد آنستكه ، برخلاف مطلق شيوع در جنس خود نداشته باشد ، مانند : رجل عادل در مثال : أكرم رجلا عادلا .

بحث دوّم ألفاظ مطلق

براي مطلق الفاظى وضع شده نظير اسم جنس همچون : رجل .

وعلم جنس مانند : اسامة .

ونيز مثل نكره در سياق اثبات مانند : جاء أحد .

تنبيه

اخذ باطلاق متوقّف است به سه مقدّمه :

1 - متكلّم در مقام بيان تمام مرادش باشد نه اهمال واجمال .

2 - قرينه بر تعيين فرد وجود نداشته باشد .

3 - قدر متيقّن در مقام تخاطب موجود نباشد .

بعد از تحقّق اين سه مقدّمه اگر كلامي مطلق وارد شد ، ميتوان باطلاقش اخذ نمود واين اطلاق را در مقابل اطلاقى قرار ميدهند كه توسعه وشمولش مستند به وضع باشد واصطلاحا از آن به عموم تعبير مىكنند .