المباحث الأصولية (فارسى) — الصفحة ٤٢
تنبيه ( 2 )
از طلوع صبح تا غروب آفتاب بوده ودر اين زمان تمام فعل بايد واقع شود ، باينمعنا كه ، اوّل صوم با اوّل جزء زمان وآخر جزئش با آخر جزء آن منطبق مىگردد .
واجب موسّع : آنستكه زمان بيش از فعل باشد ، مانند : نماز ظهرين ( ظهر وعصر ) كه وقت آن از زوال آفتاب تا غروب بوده در حاليكه ، انجام ظهرين بمراتب از اين ظرف كمتر مىباشد .
تنبيه ( 1 )
تنبيه ( 1 )
در واجب موسّع ميتوان افراد متعدّدى را در طول زمان اتيان نمود ومكلّف هر فردى را كه بياورد امتثال فرمان آمر را نموده .
وبعبارت ديگر :
مكلّف درآوردن هركدام از اين افراد مخيّر است وحاكم به تخيير عقل بوده نه شرع همانطوريكه ، اگر طبيعتي مطلوب بود تخيير بين افرادش عقلي است نه شرعي .
بنابراين ، بحكم عقل مكلّف هر فردى از نماز ظهرين را كه در فاصله بين زوال وغروب قرار دارد بياورد از عهده تكليف برآمده وامتثال حاصل مىباشد .
تنبيه ( 2 )
تنبيه ( 2 )
در واجب موقّت بين اصوليّون اين اختلاف مىباشد كه :
اگر مكلّف فعل را در وقت معيّنشده نياورد ، آيا اتيان بآن بعد از وقت لازمست يا لازم نيست ؟
بعضي آنرا واجب دانسته وبرخى وجوبش را نفى نمودهاند .
حقّ اينستكه ، بگوئيم :
اگر احراز كردهايم كه شارع مقدّس دو مطلوب دارد :