المباحث الأصولية (فارسى) — الصفحة ٣٢

توضيح

بوده يا از اختيار ما خارج باشد .

توضيح

توضيح

امر كه بر وجوب واجب دلالت دارد مركّب است از هيئت ومادّه مقصود از هيئت صيغه امر مىباشد ، همچون هيئت « افعل » .

ومراد از مادّه فعل وعملي است كه بواسطة صيغه امر واجب ميشود .

مثلا اگر مولائى به بنده‌اش گفت :

اسقني ماءا ( من را سيراب كن ) .

عمل آب دادن مادة بوده كه از آن به « سقى » تعبير مىكنيم وصيغه « افعل » هيئت آن مىباشد .

باتوجّه باين نكته مىگوئيم :

گاهى در كلام قيد وشرط ذكر شده وزماني كلام مطلق وخالى از هرگونه قيدى مىباشد .

مثال اطلاق كلام وخلّوش از هر قيدى همچون عبارت مذكور يعنى ، اسقني ماءا يا مانند :

أقيموا الصلاة وآتو الزّكوة .

ومثال آوردن قيد در كلام همچون :

حجّوا ان استطعتم يا مانند : صلّوا ان زالت الشمس .

در موردى كه كلام خالى از قيد وشرط باشد جائى براي گفتگو نيست ، امّا در صورت آوردن قيد وشرط : بين مرحوم شيخ أعظم وبرخى ديگر همچون مرحوم محقّق خراساني اختلافست :

شيخ عليه الرّحمه ميفرمايند : قيد را بايد به مادة فعل رجوع داده وهيئت را منجّز وغيرقابل تقييد قرار داد ؛ يعنى ، قيد وشرط انجام فعل را مقيّد ومشروط مىكنند نه وجوب ولزوم را ، لذا در دو مثال مذكور بايد گفت : انجام حجّ

و