المباحث الأصولية (فارسى) — الصفحة ١٧

بحث سوّم موضوع له در مشتقّ

شد داخل در بحث مىباشد ، همچون كلمات :

زوج ، زوجه ، حرّ ، رقّ ، أب ، أخ ، وأشباه اين ألفاظ ؛ بنابراين ، مشتق به اصطلاح أدباء كه دايره‌اش بسيار وسيع ومعنايش بحدّى گسترده است كه شامل مصادر مزيد وافعال نيز مىگردد مقصود أهل أصول نميباشد .

بحث دوّم معناى مشتق

بحث دوّم معناى مشتق

در معناى مشتق بين أرباب دانش اختلاف است :

بعضي آنرا مركّب دانسته وبرخى به بساطتش قائل شده‌اند .

قائلين به تركيب مىگويند معناى « ضارب » عبارتست از ذات عرض له الضّرب وقائلين به بساطت مىگويند ، معناى آن همان شخص در خارج است كه در ذهن وصف ضاربيّت صفت أو مىباشد .

بلى صدور فعل از شخص در خارج منشاء براي انتزاع صفت مزبور مىگردد ، ولى هيچيك از فعل وصفت در تقوّم وماهيّت ضارب دخالتى ندارند .

از نظر ما حق با قائلين به بساطت مىباشد ، چه آنكه پس از اطلاق كلّيّه ألفاظ مشتّقه صرفا يك معنا بيشتر به ذهن نمىآيد واتّصاف به صفات از قبيل قيود وأوصاف بوده ونميتوان آنها را اجزاء معنا دانست .

بحث سوّم موضوع له در مشتقّ

بحث سوّم موضوع له در مشتقّ

اختلاف است در اينكه مشتقّ حقيقت در خصوص ذاتي است كه متّصف به صفت باشد يا در أعم از آن حقيقت است .