المباحث الأصولية (فارسى) — الصفحة ١١٢

2 - حجّيت قول لغوى

أساسا در چنين موردى كلام ظهور ندارد .

واگر عدم احراز ناشى از شكّ در معناى لغوى يا مفهوم عرفى لفظ باشد ، در اينجا أصل مقتضى است ظنّ بآن حجّت نباشد ، زيرا دليل مقتضى است ظاهر حجّت باشد نه ظنّ بظاهر بنابراين ، ميتوان گفت : دليل بر حجّيت قول أهل لغت در دست نيست ، ولى مشهور قول ايشان را حجّت مىدانند ، واز باب ظنّ خاص بآن عمل مىكنند وبراي مدّعاى خود دو دليل آورده‌اند :

1 - سيره أهل علم واجماع عملي ايشان .

2 - اجماعى كه بر حجّيت قول ايشان ادعاء شده .

امّا دليل اوّل : مقصود اينستكه ، علماء پيوسته براي استشهاد بر معناى كلمه‌اى بقول أهل لغت تمسّك مىكنند ودر مقام محاجّه وقتي يكى از ايشان قول فلان لغوى را مىآورد ، طرفش ساكت مىگردد واين خود حاكى از حجّت بودن قول لغوى مىباشد .

امّا اجماع : مراد اينستكه ، در كتب أصول وغير آن بسيار بچشم ميخورد كه حضرات قول لغويين را حجّت بحساب آورده وجملگى بر آن اتّفاق كرده‌اند .

مرحوم محقّق خراساني فرموده :

هيچيك از ايندو دليل قابل اعتماد نميباشند .

امّا سيره علماء :

جوابش اينستكه :

اوّلا : چنين سيره‌اى مسلّم نيست .

ثانيا : بفرض مسلّم بودنش فائده‌اى بر آن مترتّب نيست ، زيرا قدر متيقن از سيره موردى است كه در قول أهل لغت شرائط شهادت يعنى عدد وعدالت تحقّق داشته باشد .

وبعبارت ديگر :