المباحث الأصولية (فارسى) — الصفحة ١٠١

محل نزاع

2 - انقياد : آنستكه ، عبد آنچه را كه احتمالا مطلوب مولى است بياورد ، أعم از آنكه در واقع مطلوب بوده يا مطلوب نباشد .

3 - عصيان : آنستكه ، عبد آنچه را كه علم دارد مبغوض مولى است بياورد .

4 - تجرى : آنستكه ، عبد آنچه را كه دانسته يا احتمال مبغوضيّتش را مىدهد بياورد ، يا آنچه را كه احتمالا مطلوب است ترك كند ؛ بنابراين ، أطاعت در مقابل عصيان وانقياد در قبال تجرى قرار مىگيرد .

پرواضح است كه أطاعت موجب ثواب واجر بوده ، وعصيان باعث عقاب مىباشد ، چنانچه بديهي است انقياد موجب مدح وتحسين است .

امّا تجرى : بين أرباب دانش در حكم تجرى اختلاف بوده وحضرات در اينمسئله سه رأى دارند .

1 - تجرى حرام نيست ، اينحكم رأى برخى از أعاظم همچون مرحوم شيخ انصارى است .

2 - تجرى حرام است ، چنانچه بعضي از جمله مرحوم صاحب كفاية بآن قائل شده‌اند .

3 - در برخى از موارد حرام ، ودر بعضي از موارد حرام نيست وآن رأى مرحوم صاحب فصول است .

محل نزاع

محل نزاع

هر فعلى كه از فاعل صادر ميشود ، داراى دو جهت از حسن وقبح مىباشد :

1 - حسن وقبح فعلى .

2 - حسن وقبح فاعلى .

مقصود از حسن فعلى وجوب واستحباب در فعل است كه بواسطة آن