انوار جليه در كشف اسرار حقيقت علويه (فارسى) — الصفحة ٣٧٩

تمثيل و تنوير

يسمع » و « بى يبطش » چنان كه سابقا اشاره نمودم ( متفطن باش ) .

مثال دوم : اضمحلال و استهلاك نور چراغ است در نزد شعشعهء نور آفتاب ، چنان كه در ستاره‌ها نسبت به نور آفتاب بيان نمودم .

مثال سوم : قصهء ربودن جمال آفتاب مثال يوسف مصرى است « على نبينا و آله و عليه السلام » ادراك و شعور پرده‌نشينان بزم زليخائى را ، كه از مشاهدهء آن جمال عديم المثال از خود تهى گشته ، محو آن جمال باكمال گرديده ، به عوض ترنج دستهاى خود را بريدند ، بلكه شاعر به اينكه به خود شاعر نيستند نيز نبودند ، و شاعر به اينكه دستهاى خود را از روى بىشعورى مىبرند نيز نبودند ، چنان كه شهادت مىدهد به اين معنا كلام معجزنظام : « فَلَمَّا رَأَيْنَهُ أَكْبَرْنَهُ وَ قَطَّعْنَ أَيْدِيَهُنَّ وَ قُلْنَ حاشَ لِلَّهِ ما هذا بَشَراً إِنْ هذا إِلَّا مَلَكٌ كَرِيمٌ » « 1 » « وَ لَهُ الْمَثَلُ الْأَعْلى فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ » « 2 » « إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِأُولِي النُّهى » « 3 » و « يَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثالَ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يذكرون » « 4 » و « تِلْكَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ وَ ما يَعْقِلُها إِلَّا الْعالِمُونَ » « 5 » .

متفطن باش و بدان‌كه از براى اصحاب حقايق معارف ، مقامى است اعلاى از اين مقام اقصى ، كه مخصوص كمّل انبياء و اولياست ، و آن مقام ، بقاى بعد از فنا و صحو بعد از محو و فرق بعد از جمع است ، و صاحب اين مقام - چنان كه سابقا اشاره نمودم - در عين وحدت‌بينى كثرت‌بين است ، و در عين كثرت‌بينى وحدت‌بين ، و در عين اينكه با حق است با خلق است ، و در عين اينكه با خلق است با حق است ، نه مشاهدهء حق از براى او حجاب است از مشاهدهء خلق و نه مشاهدهء خلق حجاب است از مشاهدهء حق « لا يشغله شأن عن شأن ، و لا يحجبه شىء عن شىء » بخلاف مقام جمع و حال فنا كه به جهت شدت استغراق و ملاحظهء جمال او محجوب از مشاهدهء خلق است .

( 1 ) . سورهء يوسف ( 12 ) ، آيهء 31 . ( 2 ) . سورهء روم ( 30 ) ، آيهء 27 . ( 3 ) . سورهء طه ( 20 ) ، آيهء 54 . ( 4 ) . سورهء ابراهيم ( 14 ) ، آيهء 25 . ( 5 ) . سورهء عنكبوت ( 29 ) ، آيهء 43 .