انوار جليه در كشف اسرار حقيقت علويه (فارسى)
- المؤلف: ملا عبد الله مدرس زنوزى (پدر آقا على مدرس زنوزى طهرانى)
- الوفاة: 1257
- القسم: الأخلاق والعرفان
- الناشر: امير كبير
فهرس الكتاب
- [ شناسنامه ]
- فهرست مندرجات
- [ مقدمات پژوهش ]
- مقدمهء چاپ دوم
- مقدمهء چاپ اول
- آثار علمى مؤلف
- موضوع بحث كتاب
- شرح حال ملا عبد اللّه مدرس و فرزندش آقا على
- شرح حال ملا عبد اللّه مدرس زنوزى به قلم فرزند او آقا على مدرس
- ترجمهء حال آقا على به قلم خود او
- [ مقدمه مولف ]
- لمعة ميزانيه در بيان ما هو و هل هو و لم هو ، كه امهات مطالباند
- بيان مطالب « لم هو » و اقسام آن
- بيان آنكه « لم هو » در نظر دقيق از مطالب تصوريه است
- اشاره به آنكه « اى شىء » از امهات است يا فروع
- تتميم و تكميل
- در بيان فروع مطالب
- حكمت الهيّه تحقيق در اتحاد « ما هو » و « لم هو »
- [ مطلب اول : براهين عقليه و حجج نيره ، قائم است به اينكه : موجود بالذات در خارج ، و متحقق بالاصالة در اعيان ]
- اما مطلب دوم در بيان آنكه وجودات امكانيه عين فقر و صرف ربط و نفس تعلق به حق تعالى مىباشند
- شارقة عقلية اثبات اصالت وجود و تقرير تشكيك خاصى و بيان اعتباريت ماهيّت
- تحقيق مشرقى اشاره به برهان ديگر در اثبات اصالت وجود
- اشاره به آنكه كل « ما بالعرض » بايد به « ما بالذات » منتهى شود
- نتيجة ربوبية و ثمرة الهيه بيان آنكه حقيقت واجب ، صرف نور و صرف وجود ، و واجب بالذات ، بسيط من جميع الجهات است
- اشاره به اينكه واجب الوجود تام بلكه فوق التمام است
- تفريع الهى و برهان عرشى بيان عرشى در توحيد واجب الوجود بالذات
- اعتذار و تنبيه
- شارقه الهيّة
- شارقه عرشيّه
- لمعة ربوبيه
- در بيان آنكه مقام ولايت كليّه ، مرتبهء انكشاف جميع هويّات وجوديه است
- ايقاظ و تنبيه
- اشراق و انارة
- تفريع لطيف و تحقيق شريف
- اشاره به بيان معنى حقيقت
- شارقة سرّية
- در بيان معانى سرّ و تحقيق در حقيقت سرّ و وجوب كتمان آن
- توضيح و تفصيل
- تدقيق و تحقيق
- اشاره به آنكه مقام خاتم انبياء مقدم است بر مقام روح اعظم و مع ذالك با يكديگر متحدند .
- اشاره به آنكه صادر اول وجود عام است نه عقل اول
- اشاره به تفسير آيه قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي
- اشاره به تفسير و تقسيم ماسوى اللّه و اصطلاح ديگر در عالم امر و عالم خلق
- اشاره به اصطلاح سوم در معانى عالم امر و عالم خلق
- شارقة الهيّه
- اشاره به وجه عقلى در وجوب كتمان سرّ
- اشاره به آنكه تقدم و تأخر در مراتب وجود ذاتى است
- اشاره به آنكه در مراتب نزول كمالات هر مرتبه بايد بالفعل باشد
- اشاره به وجه عقلى در لزوم كتمان اسرار
- بيان وجوه فرق بين ابداعيات و زمانيات و اشاره به وقوع تفاوت و تشكيك در سلسلهء عرضيه وجود
- در بيان آنكه تكثّر در افراد نوع واحد ، بدون اختلاف استعدادات از محالات است
- اشاره به تفاوت صور و نفوس مركّبات ، در اصل فطرت به جهت تفاوت امزجه و استعدادات و تفاوت افراد نوع واحد به حسب شدت و ضعف از جانب شدت و ضعف استعدادات
- اشراق و تنبيه
- اشاره به سرّ ارتباط متغيّر به ثابت و ربط حادث به قديم
- اشاره به وجه عقلى در وجوب كتمان اسرار و اشاره به اينكه افراد نوع شريف انسانى در سير صعودى نيز در كمالات متفاوتند
- در بيان آنكه قلب در ابتداى وجود مادهء واردات رحمانى و شيطانى است و به صور ملكوتى و شيطانى متصور مىشود
- تحقيق و توضيح
- در بيان آنكه صورت قلب از ازدواج نفس و روح مىتواند شد
- تفريح عقلى و تنبيه « 1 » سرّى
- تقرير برهان محكم بر وجوب كتمان سرّ
- شارقه كشفيّة
- لمعة الهاميّة
- بيان اقسام علم و انواع ادراك
- در بيان آنكه توحيد وجودى از ناحيهء فناى كامل از طريق عقل نظرى محال است
- بيان وجوه فرق بين وحى و الهام
- بيان وجوه فرق بين الهام و وحى ، و فرق بين احاديث قدسيه و قرآن
- در بيان آنكه انبياء بر چهار قسماند
- تفصيل - فيه توضيح و تحقيق
- در بيان آنكه اصل نبوت و مراتب آن باقى است و منقطع نشود مگر نبوّت تشريعى
- در بيان آنكه تعلقات دنيويه حجابند گاهى نفحهاى يا جذبهاى رفع آن نمايد
- اشراق و تنبيه
- بيان معنى عام براى وحى و الهام و استشهاد به كلمات ملكوتى صادر از مصدر تاله
- بيان معناى خاطر و اشاره به اقسام و انواع آن
- اشاره به ميزان تميز و ملاك فرق ، بين خواطر ملكى و شيطانى و رحمانى و نفسانى . . .
- شارقة كشفيّه بيان معانى كشف و تقرير انواع و تحقيق در اقسام آن
- اشراق و انارة بيان معناى رهبانيت و كهانت
- تحقيق و توضيح
- در بيان آنكه محل تابش انوار الهيّه مقام غيب ناطقهء انسانى و قوا و حواس غيبى آن مىباشد نه حواس جزئى كه خود حجاب و حائل و مانعاند
- اشاره به سرّ عالم ربانى و بيان كيفيت رؤياى صادقه و خوابهايى كه قبول تعبير نمايند
- اشراق و اناره
- بيان آنكه همهء اقسام رؤيا در بيدارى نيز صورت وقوع پيوندند
- بيان آنكه طرق اتصال به ملكوت بسيار است ولى مطلوب طريق زهد و متابعت از شرع انور است
- مكاشفهء معنويه
- بيان آنكه مراتب كشف معنوى تناهى ندارد
- اشاره به اختلاف اخبار در مراتب كليهء كشف و سرّ اختلاف
- ابطال زمان موهوم و زمان تقديرى و نقل اقوال اهل تحقيق
- مناجات مع قاضى الحاجات
- تنبيه
- بيان اقسام كشف معنوى از : حدسى ، قدسى ، الهامى ، روحى و شهودى
- بيان كشف سرى از مراتب كشف و اشاره به تجليات انوار در مقام باطن انسانى
- اشراق و انارة اشاره به نسبت معنوى و ارث معنوى
- تنبيه لطيف
- اشاره به جامعيّت آيه نسبت به كليهء مقامات و درجات عرفان و ايمان
- در بيان آنكه سببيّت در حركات و تحريكات اعدادى است
- تأييد و تسديد بيان ولادت صورى و معنوى
- شارقة عرفانية
- بيان معناى موت و تحقيق در حقيقت آن و تقرير اقسام آن از موت طبيعى و اخترامى و موت اختيارى
- بيان وجوه فرق بين موت طبيعى و اخترامى
- لمعه الهيّه
- تحقيق در حقيقت و اثبات غايت ذاتيه و نحوهء رجوع نهايات به بدايات
- اثبات شوق و عشق طبيعى در مواد نسبت به صور و فعليّات
- اشاره به آنكه عشق به كمال و حب به مبدأ فيض در همه اشياء سارى است
- سرّ الهى
- اشارة اجمالى به حركت جوهرى و بيان آنكه رجوع به معدن كمال و منبع عشق در ماديات به حركات ذاتى حاصل مىشود
- در بيان آنكه انسان كامل از باب اتحاد با اسم اللّه غايت اصلى وجود است
- بيان نحوهء تعلق نفوس به ابدان عنصرى مادى
- بيان علت موت طبيعى و لزوم رجوع به غايات و نهايت
- بيان مذهب اطباء در موت و اشاره به آنكه سبب موت همان علت حيات است
- لمعة أخرويه بيان آنكه اجل طبيعى و موت حتمى در جانب شقاوت نيز متحقق مىباشد
- سرّ و اشراق عقلى
- اشاره به سر بعثت انبياء و ظهور اولياء و بيان آنكه در فطرت هر چيزى طلب كمال پنهان است
- در بيان آنكه نفوس به حسب حدوث جسمانى ، و به اعتبار بقاء روحانى و مجردند ، و اشاره به مراتب وجود عقل
- اشاره به سرّ آنكه صبيان و مجانين مكلّف به تكاليف شرعيه نيستند
- اشاره به اثبات نبوت مطلقه و بعثت انبياء
- در بيان آنكه شقاوت نيز داراى مراتب و درجات و دركات متفاوته است
- بيان آنكه موت طبيعى مراتب مختلفه و درجات متفاوته دارد
- سرّ ملكوتى بيان آنكه نفوس انسانى بعد از مرور از مرتبهء عقل بالقوه ، به حسب باطن ذات ، تخالف نوعى دارند
- سرّ اخروى
- در بيان آنكه در قيامت مردم به اطوار مختلف محشور مىشوند و اشاره به سرّ مسخ ، در امم سابقه
- تصالح حكمى اشراق ملكوتى
- بحث و تحقيق
- اشاره به آنكه نفوس داراى كينونت عقلى مقدم بر وجود نفسى مىباشند و اخبار و روايات به آن محمول است
- اشاره به آنكه جوهر ناطق جنس نيست و استعداد و قوه ، ذاتى هيولاست
- مقتضاى طبيعت واحدهء نوعيه ، مختلف نمىباشد
- اشاره به وجه جمع بين دو سلك
- بيان و تبيان
- در بيان آنكه موت اخترامى كه اضطرارى است به وجهى اختيارى است
- اشاره به وجه تسميهء اين قسم از مرگ به موت اخترامى و معلقى
- اشراق و انارة
- اشاره به آنكه هر موتى بعد از حيات و هر فنائى ملازم بقائى است
- اشاره به شرح حديث « خلقتم للبقاء لا للفناء » ، و سر بقاى نفس بعد از مرگ
- اشاره به آنكه ذات سالك در راه نيل به موطن اصلى باقى است و غايت هر شىء صورت تمامى و كمالى اوست
- لمعة اشراقيّه بيان آنكه حقايق وجوديه از آن جهت كه حقايق وجوديهاند منعدم نشوند و فنا عبارت است از زوال نقصانات و رفع تعيّنات
- تحقيق لطيف و تنبيه شريف
- اشاره به معناى ماده به معناى اعم و صورت به معناى اعم و بيان معناى ماده و صورت به معناى اخص
- اشاره به آنكه صور و هيآت حاصل در مواد حشر ندارند مگر به تبع و نفوس مجرد داراى حشر مستقلاند
- بيان اين اصل و تحقيق در اين حقيقت كه اعراض ذاتيه در خارج متحد با جوهرند و حركت در عرض ، عين تبدّل جوهر است
- اعراض مفارقه ، نسبت به صور سابق مفارقند و بيان آنكه صدور متجدد از ثابت محال است
- اشاره به اينكه استعداد منشأ خصوصيات صور و اعراض حادث نمىشود
- در بيان آنكه سلوك از صباوت بسوى رجوليّت به نهج استعداد ذاتى و جوهرى است
- بيان آنكه در حركات جوهرى تبدّل عين بقا و بقا عين فنا و تبدّل است
- رمز الهى و سر عرفانى
- بيان اين اصل مهم كه كليه عالم ماده از زمان و زمانيات متحركند به حركت ذاتى و يا تابع حركت ذاتىاند در تغييرات
- ابطال مسلك متكلمان از عامه در تجدد امثال در اعراض
- سر ملكوتى
- بيان حقيقت موت طبيعى ، و مراد از مرگ طبيعى ، امر مقابل موت اضطرارى و ارادى است
- هر مقولهاى كه از حركت حاصل آيد به حسب فرد زمانى باقى و به حسب افراد آنى ، متجدد است
- اشاره به آنكه جهت ارتباط متحرك به مادهء قابل ، تجدد و دثور ، و جهت ارتباط به علت فياضه ثبات و بقاست
- اشاره به آيات و رواياتى كه دلالت بر فنا و زوال كليهء خلق نمايند آنا فآنا
- بيان آنكه آيات قرآنيه دلالت كنند بر موت و فناى ذاتى و مرگ طبيعى نسبت به جميع موجودات دنياويه
- بيان وجوه مناقشات وارد بر مبناى عرفا در تجدد عالم
- لطيفهء عرفانيه
- بيان موت ارادى به خلع جهات امكان و اجابت خطاب الهى
- بيان آنكه موت ارادى اختصاص به خواص افراد نوع انسانى دارد
- موت ارادى در باب سعادت و طرف شقاوت هردو متحقق مىشود
- تتميم و توضيح اشاره به آنكه در نوع انسانى سه قسم از زندگى متصور است
- اشراق عرفانى
- بيان آنكه مراتب و درجات كشف صورى و معنوى بر مراتب موت ارادى مترتب مىباشد
- اشاره به اينكه مراد از فنا و بقا و محو و اثبات ، موت ارادى است
- شارقة عرفانيّة
- بيان تعاريف اقسام و انواع فنا و درجات بقاى حاصل از اين فنا
- اشاره به معناى سير الى اللّه و سلوك به سوى حق مطلق به قطع منازل و طى درجات . . .
- اشاره به معناى سير فى اللّه و بيان معناى فنا
- بيان معانى كلام مولاى موحدان « و كمال توحيده الاخلاص له »
- نقل كلام شيخ اعظم ابو على سينا در تحقيق مقام فناى كلى از اشياء
- تتميم مرام
- نقل كلام رئيس در مراتب و مقامات و اشارهء آن متالّه عظيم به تمام مقامات
- بيان درجات تحليه و مراتب آن به اجمال و اختصار
- اشاره به اينكه چيزى كه پنهان و شأنش مشاهد و عيان و نسبت به افكار عقول غيب و مجهول است با الفاظ و عبارات آن را نمىتوان شناخت
- تكميل و تتميم
- بيان اقسام كليهء فناء از : ذاتى و صفتى و فعلى و اثرى و اشاره به اقسام تجليات از ذاتى و صفتى و فعلى
- لامعة عرفانيه
- بيان معانى محو و اثبات و اشاره به وجود فرق بين فنا و بقا و محو و اثبات فرق بين طمس و محق و سحق و غير اينها از اصطلاحات
- اشاره به عدم صحت فرق مذكور
- اشاره به معناى حديث « الفقر سواد الوجه فى الدارين »
- حكمت نبويّه و لمعهء معراجيّه
- نقل پارهيى از احاديث معراج حضرت ختمىمآب
- بيان تطبيق مراتب محو ، و فنا ، بنا بر بعضى از احاديث معراج
- اشاره به وجوه اسرارى كه در احاديث معراج و معارفى كه از اخبار عروج حضرت ختمى مرتبت مستفاد مىگردد
- شارقهء عرشيه
- در بيان معناى توحيد و معرفت يكتايى حق و انواع و اقسام آن
- اشاره به آنكه تعاريف وحدت و كثرت و غير اينها از مفاهيم عامه ، از معانى و مفاهيمى هستند كه در نفس به ارتسام اولى حاصل آيند
- اشاره به معناى اصطلاحى توحيد نزد حكما و متكلمان اسلام
- اشاره به تعاريف توحيد در لسان محققان عرفا و اكابر از صوفيّه
- اشراق عقلى
- اشاره به آنكه مرتبهء اعلاى توحيد ، شهود حق اول است ذات خود را در حالتى كه وجود او اتمّ و اعلى و اكمل مراتب توحيد است و توحيد در ساير مراتب و مشاهد وجودى عكوس و مرايا و مظاهر توحيد حق اول است جلّ جلاله
- اشاره به سرّ علم واجب به اشياء قبل از ايجاد به علمى جمعى و اجمالى در عين كشف تفصيلى
- بيان قاعدهء مسلمه نزد اكابر از ارباب معرفت كه واجب بالذّات واجب من جميع الجهات و الحيثيات است
- بيان آنكه علم مثل اصل وجود داراى مراتب و مظاهر شديد و ضعيف و درجات مقول به تشكيك است و در مقام سريان در ماهيات عين معانى جوهرى و در مقام ذات نه جوهر است و نه عرض
- اشراق و اناره در بيان آنكه نسبت وجود ممكن ، به واجب ، نسبت فقر به غناست و اصل وجود امكانى صرف ربط و نفس فقر و فاقه و محض تعلق به حقّ اول است ( جلّت عظمته )
- تقسيم و توضيح
- بيان اقسام توحيد ، توحيد به معناى احديت ذات و صفات حقيقى و اضافى و وجود و توحيد در فعل و آثار
- اشاره به تقسيم ديگر از صاحب نفايس
- بيان اقسام توحيد به مشرب غزالى در احياء العلوم
- بيان اقسام و مراتب توحيد به مذاق حكيم عارف خواجه نصير در اوصاف الاشراف
- لمعهء نقليه
- بيان احوال خير مآل كميل بن زياد نخعى ( عليه السلام )
- ذكر تمام فقرات حديث شريف كميل ( عليه السلام )
- شرح جمله « اولست صاحب سرك » بعد از بيان معناى « ما لك و الحقيقة »
- استفهام در جمله « ا و لست صاحب سرّك » ممكن است بر حقيقت خود باشد و يا آنكه انكارى باشد
- بيان اسرار و رموزى كه در كلام امام در مقام تشبيه ذكر شده است
- اشاره به رمز ششم از رموز موجود در حديث
- اشاره به رمز هفتم از رموز موجود در كلام امام
- شرح جملهء « امثلك يخيب سائلا »
- اشاره به اين معنا كه مقصود اصلى از عبادت و مجاهدات نفسانيه تصفيه قلب است ، و از طريق تصفيه ، نفس مظهر انوار غيبى و لمحات الهى مىشود
- اشاره به بيان فرق بين تفضل و عدل و احسان و استحقاق
- شرح كلام امام عليه السلام ، « كشف سبحات الجلال من غير اشارة »
- شرح حديث « ان للّه سبعين الف حجاب من نور و ظلمة ، لو كشفها لأحرقت سبحات وجهه . . . »
- بيان وجوه فرق در ميان صفات جمال و جلال صفات
- بيان آنكه معناى « كشف سبحات جلال » انكشاف انوار جلال است
- اشاره به سرّ تعبير از انوار و سبحات ، به صفات جلال
- شرح فقرهء حديث بقوله : « زدنى بيانا »
- بيان آنكه مراد ، از زيادتى بيان ، انكشاف غيبى است نه انكشاف عناوين و تعابير
- شرح كلام امام ( عليه السلام ) بقوله : « محو الموهوم مع صحو المعلوم »
- اشاره به آنكه « محو الموهوم » به همهء معانى وهم قابل حمل است
- اشاره به شمّهاى از لطايف و دقايق علم بيان در معانى فقرات حديث
- شرح جملهء « هتك الستر لغلبة السرّ » در كلام معجزنظام امام عليه السلام
- اشاره به معناى « كمال الاخلاص نفى الصفات عنه » در كلام امام
- شرح جملهء مباركهء « جذب الاحدية لصفة التوحيد »
- اشاره به سرّ معناى كلام معجزنظام « عرفت ربّى بربّى ، و بك عرفتك »
- تمثيل و تنوير
- اشاره به اينكه ولايت روح و نبوت بىولايت متحقق نمىتواند شد
- شرح جملهء مباركه كلام امام كه فرمود : « نور يشرق من صبح الازل »
- در بيان معناى صبح صادق و صبح كاذب
- اشاره به آنكه ذات حق را به چه معنى ازلى مىتوان گفت
- اشاره به آنكه مراد از صبح ازل ، مرتبهء عقل كلى و فيض اول است و بيان تحقيق صبح معنوى و صبح حسّى
- در بيان آنكه ازل به معناى سوم مشترك است معنا و داراى مراتب و مصاديق است
- بيان مراد از هياكل توحيد و اشاره به بيان آثار و تقرير آنكه نبوت فرع ولايت است
- اشاره به اينكه تصرفات تكوينيهء ايجابيهء نبى به جهت ولايت و تصرفات تشريعى به جهت نبوت است
- اشاره به سر اختلاف مراتب نبوت به اعتبار اختلاف دايرهء ولايت
- اشاره به معناى جملهء مباركهء « اطف السّراج فقد طلع الصبح »
- اشراق عقلى و محمل ثانوى
- اشاره به شرح دوم از براى اجزاء حديث
- شرح كشف سبحات الجلال بنا بر توجيه دوم و اشاره به اينكه گاهى به « ما هو » سؤال از لوازم ذاتيه نيز مىشود
- در كلام شريف اشاره است به قيوميت مطلقه و احاطهء ذاتيه
- شرح اينكه در جملهء شريفه اشاره است به اينكه اين انوار منكشفاند از براى خود و از براى ذات اقدس حق اول عزّ شأنه
- شرح « محو الموهوم » بنا بر معناى دوم حديث
- شرح كلام امام و بيان جمله مع صحو المعلوم ، بنا بر معناى دوم حديث
- شرح و بيان كلام معجز نظام ولى اللّه فى العالمين « هتك الستر لغلبة السّر » بنا بر معناى دوم حديث
- شرح معنا و تشريح جملهء « نور يشرق من صبح الازل » بنا بر توجيه دوم
- لمعة عرشيّة و شارقة عقلية
- شرح سوم از مؤلف علّامه در مقام تقرير معناى حديث شريف كميل و بيان آنكه مراد از حقيقت ، حقايق وجوديه است
- اشاره به اينكه وجود امرى و فيض مقدس از ماهيت ، مبرى و مطلقا داراى حد ماهوى نمىباشد
- شرح « جذب الاحدية لصفة التوحيد »
- بيان و شرح كلام امام : « نور يشرق من صبح الازل فيلوح آثاره . . .
- نقل مقال و تقرير اشكال
- نقل شرح مختصر شيخ عارف متأله ، كمال الدين عبد الرزاق كاشى ( رض )
- نقل شرح عارف دانا و متألّه عظيم الشأن آخوند ملا عبد الرزاق كاشى ( رض )
- اشاره به وجوه مناقشات در كلام علامهء كاشى مولانا عبد الرزاق اشاره به مناقشه اول به صاحب « تأويلات »
- اشاره به مناقشه دوم به كلام صاحب « تأويلات » مولانا عبد الرزاق كاشانى
- اشاره به مناقشه سوم به كلام صاحب « تأويلات » ملا عبد الرزاق كاشانى
- اشاره به مناقشهء چهارم در كلام مولانا عبد الرزاق
- اشاره به مناقشهء پنجم با صاحب تأويلات ( رض )
- اشاره به مناقشهء ششم در كلام صاحب « تأويلات »
- اشاره به تلخيص شرح اول در معناى حديث كميل بن زياد
- تلخيص شرح اول كلام خاتم ولايت مطلقهء محمديه « اولست صاحب سرّك ؟ »
- خلاصهء شرح قول امام عليه السلام بقوله : « و لكن يرشح عليك . . . »
- خلاصهء شرح كلام كميل « امثلك يخيّب سائلا ؟ »
- اشاره به بيان فرق بين استفاضه از معارف غيبى به حسب استعداد سالك و تجلّى علوم و انوار غيبى به جذبه و الهام از باب فضل و احسان
- تلخيص شرح « محو الموهوم مع صحو المعلوم » و بيان اجمالى معناى « صحو » و « محو »
- تلخيص شرح كلام امام در جواب كميل « هتك الستر لغلبة السّر »
- اشاره به خلاصه آنچه كه مفصل در بيان معناى « جذب الاحدية لصفة التوحيد » گفتهاند
- بيان معناى صحو بعد از محو و تمكين بعد از تلوين و فناء عن الفنائين
- بيان معناى مرتبهء احديت جمع كافّه مراتب و تقرير فرموده امام بقوله « نور يشرق . . . »
- توصيه و تبصره
- فهرستها
- فهرست آيات
- فهرست احاديث
- فهرست اشعار عربى
- فهرست اشعار فارسى
- فهرست اشخاص
- فهرست امكنه
- فهرست قبايل و گروهها
- فهرست كتب