انوار جليه در كشف اسرار حقيقت علويه (فارسى) — الصفحة ٢٨١

بيان آنكه موت ارادى اختصاص به خواص افراد نوع انسانى دارد

مناره و الموت غايته » . يعنى : « تصديق راه اوست و اعمال صالحه نشانه‌هاى او و مرگ غايت او است » .

بدان‌كه شواهد اين مدعا و دلايل اين مقصد اقصى و مطلب اسنى از مشكات نبوت و ولايت از حد احصاء بيرون و از حيّز شماره بيرون است .

و از براى اشاره به سوى اين قسم از موت بعضى از اهل حكمت و بصيرت گفته‌اند : كه واجب است بر كسى كه به انسانيّت صورى ظاهرى موصوف است اينكه متصف باشد به انسانيت حقيقى و باطنى ، حاصل شود از براى او بعد از انسانيت صورى انسانيت معنوى .

و اين معنا متحقق نمىشود مگر به كشتن حقيقت حيوانيّه ، زيرا كه به كشتن او ظاهر مىشود حقيقت انسانيت ، و مشتعل مىشود نور او در بدنى كه او انسان صورى است . لهذا افلاطون الهى فرموده است : « مت بالارادة تحيى بالطبيعة » يعنى :

« بمير به اراده تا زنده شوى به حيات ذاتيه » .

و از اين معنا حاكى است لسان بعضى از عرفاى شعرا :

اقتلونى باتفاقى ، ان فى قتلى حياتى * و حياتى فى مماتى ، و مماتى فى حياتى

ز آرزوى نفس ، هر كو مرده است * در حيات جاودان ، ره برده است

مردگى اينجا ، به از صد زندگى * هر كه ميرد ، يابد ، او صد زندگى

چون بكشتى نفس ، وارستى ز غم * رو نشين فارغ ز لذات و الم

هر كه مرد از آرزوى نفس شوم * هست قدرش برتر از درك فهوم

بيان آنكه موت ارادى اختصاص به خواص افراد نوع انسانى دارد

بيان آنكه موت ارادى اختصاص به خواص افراد نوع انسانى دارد

بدان‌كه از اين بيانات و اشراقات منكشف گرديد كه موت ارادى مخصوص به نوع شريف انسانى است و در ساير كائنات متحقق نمىشود ، مگر اينكه به صراط مستقيم انسانى داخل شوند بلكه موت آنها منحصر به موت طبيعى است ، بلكه موت يا به اضطرارى و طبيعى است .

اول نسبت به صاحبان طبايع صوريّه ، دوم نسبت به ساير انواع حيوانات است ، بلكه