انوار جليه در كشف اسرار حقيقت علويه (فارسى) — الصفحة ١٨١

بيان معناى خاطر و اشاره به اقسام و انواع آن

غُرُوراً » « 1 » .

و از باب الهام عام است مفاد كلام معجز نظام « وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ » « 2 » .

زيرا كه تسبيح و تحميد ، بدون الهام و القاى از جانب مبدأ أعلى متصور نمىباشد .

و از اين قبيل است نيز آيهء شريفهء « أَنْطَقَنَا اللَّهُ الَّذِي أَنْطَقَ كُلَّ شَيْءٍ » « 3 » زيرا كه نطق اشياء بدون نور و الهام صورت نمىبندد .

و محتمل است كه مراد از انطاق ، الهام و القاى صور و معانى باشد و به هر دو تقدير شاهد مدعا است .

بيان معناى خاطر و اشاره به اقسام و انواع آن

بيان معناى خاطر و اشاره به اقسام و انواع آن

بدان‌كه علوم و معارف را كه از الهام خاص حاصل مىشوند ، علوم لدنّيه گويند .

و گاهى هردو را علوم لدنّيه گويند .

و علوم و معارفى كه حاصل مىشوند ، از وحى عام و الهام عام ، خواطر مىگويند .

و در نزد جماعتى ، خاطر دو قسم است ، يكى ملكى ، و ديگرى شيطانى ، چنان كه سابقا بيان نمودم .

و در نزد جماعتى چهار قسم است .

بيانش به نحوى كه در كتاب نفايس الفنون مذكور است آن است كه « مراد از خاطر واردى است كه در دل گذر كند در صورت خطابى يا تعريفى يا طلبى » .

و مطلق وارد از خاطر اعم است . زيرا كه هر خاطر وارد بود اما هر واردى خاطر نباشد ، مانند : اندوه و سرور و قبض و بسط .

و اكثر عرفا را اعتقاد آن است كه خاطر چهار قسم است : حقانى ، ملكى ، نفسانى ، و شيطانى .

( 1 ) . سورهء انعام ( 6 ) ، آيهء 112 . ( 2 ) . سورهء اسراء ( 17 ) ، آيهء 44 . ( 3 ) . سورهء فصلت ( 41 ) ، آيهء 21 .