انوار جليه در كشف اسرار حقيقت علويه (فارسى) — الصفحة ١٢٩

اشاره به تفسير و تقسيم ماسوى اللّه و اصطلاح ديگر در عالم امر و عالم خلق

يعنى بگو : روح اعظم ناشى و حاصل از امر پروردگار من است ، يعنى قوام و قيامش ، تحقق و تحصّلش ، به وجود امرى و فيض اطلاقى ارتباطى است ، نه اينكه از جملهء عالم امر است ، اگرچه اين معنى نيز صحيح است در نزد عقول سليمه و اذهان مستقيمه .

اشاره به تفسير و تقسيم ماسوى اللّه و اصطلاح ديگر در عالم امر و عالم خلق

اشاره به تفسير و تقسيم ماسوى اللّه و اصطلاح ديگر در عالم امر و عالم خلق

بيانش به نحوى از تفصيل ، آن است كه : گاهى عالم به معناى ماسواى ذات منقسم مىشود به عالم امر و عالم خلق « أَلا لَهُ الْخَلْقُ وَ الْأَمْرُ تَبارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعالَمِينَ » « 1 » .

و به عالم غيب و عالم شهادت ، چنان كه فرموده است : « عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ » « 2 » .

و به عالم ملك و ملكوت ، چنان كه فرموده است : « فَسُبْحانَ الَّذِي بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ ، وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ » « 3 » .

و به عالم دنيا و آخرت ، چنان كه فرموده است : « وَ إِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوانُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ » « 4 » .

و اين چهار قسم تقسيم به اعتبارى به يك تقسيم برمىگردد ، و اين است كه :

هر چيزى كه اشارهء حسيّه را قبول كند و يا مدرك شود به يكى از حواس ظاهرهء پنجگانه ، عالم خلق و عالم ملك و عالم شهادت و عالم دنيا است .

و هر چيزى كه نه چنين باشد عالم امر و عالم ملكوت و عالم غيب و عالم عاقبت است .

و منشأ اين تقسيم كلام معجز نظام خداوند يگانه است « فَلا أُقْسِمُ بِما تُبْصِرُونَ وَ ما لا تُبْصِرُونَ » « 5 » .

( 1 ) . سورهء اعراف ( 7 ) ، آيهء 54 . ( 2 ) . سورهء حشر ( 59 ) ، آيهء 22 . ( 3 ) . سورهء يس ( 36 ) ، آيهء 83 . ( 4 ) . سورهء عنكبوت ( 29 ) ، آيهء 64 . ( 5 ) . سورهء الحاقه ( 69 ) ، آيات 38 و 39 .