انوار جليه در كشف اسرار حقيقت علويه (فارسى) — الصفحة ١٠٦

اشراق و انارة

ذاتش بعينها جهت ارتباط است به مبدأ اول ، و به او مرتبط مىشود ساير هويات و انيات به جاعل حقيقى و فاعل سرمدى . لهذا گاهى تعبير مىكند از او به قيوميت و فياضيت ، و گاهى به صنع و ابداء ، و گاهى به ايجاد و احداث ، و گاهى به مشيت و گاهى به رحمت واسعه و نسبت سوائيّه و گاهى به حقيقة الحقايق و نور الانوار نسبت به ساير حقايق و انوار وجوديه .

و بسوى اين دقيقهء لطيفه اشاره است در صحيفهء الهيه « وَ رَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ » « 1 » ، « إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ » « 2 » .

يعنى : « برمشيت ازليه مرتب است امر كه عبارت از قول كن است و بر قول كن مترتب است وجود اشياء » .

مراد از قول كن جهت ارتباط اشياء است به مبدأ اول ، نه لفظ كاف و نون چنان كه از ابو الحسن ( عليه السلام ) مروى است كه فرمود به صفوان بن يحيى در مقام بيان ارادهء اضافيه و مشيت ثانيه : « فارادته احداثه لا غير ذلك » .

يعنى : « ارادهء خداوند عالم احداث و ايجاد اوست مر اشياء را نه غير اين » .

و نيز فرموده‌اند : « فارادة اللّه الفعل لا غير ذلك ، يقول له كن فيكون ، بلا لفظ و لا نطق بلسان » .

يعنى ارادهء خداوند عالميان مرفعل را اين است كه مىگويد فعل را موجود باش ! پس موجود مىشود بدون لفظى و بدون نطق به زبانى . و چگونه مىشود كه مراد كاف و نون باشد با وجود اين‌كه كاف و نون نيز از اقسام فيكون است ، پس دور يا تسلسل ثابت مىشود .

و به اين لطيفهء الهيه نيز اشاره است كلام صادق آل محمد ( عليه السلام ) :

« خلق اللّه الاشياء بالمشية و خلق المشية به نفسها » .

و كلام على بن موسى الرضا ( عليه السلام ) : « خلق اللّه الصنع و خلق الاشياء بالصّنع » .

متفطن باش و بدان‌كه : از اينجا ظاهر مىشود سرّ توحيد در صفات اضافيه

( 1 ) . سورهء اعراف ( 7 ) ، آيهء 156 . ( 2 ) . سورهء يس ( 36 ) ، آيهء 82 .