انوار جليه در كشف اسرار حقيقت علويه (فارسى) — الصفحة ١٠٣

ايقاظ و تنبيه

و گاهى به عقل است « اول ما خلق اللّه العقل » .

و گاهى به قلم است « اول ما خلق اللّه القلم » زيرا كه ، وجود عقل مجعول است نه ماهيتش ، و اشاره نمودم كه اين وجود وجود سارى در عقل و ديگر وسايط فيض در قوس نزول منبسط بر كليهء مراتب است و منافات با وساطت عقل در سلسلهء ترتيب ندارد و با حفظ مراتب موجودات به حال خود باقى و با سريان در مراتب به اطلاقش منافى نيست .

و گاهى به مرتبهء باء چنان كه از خاتم اوصياء - عليه التحية و الثناء - وارد است :

« و ان جميع القرآن فى باء بسم اللّه ، و انا نقطة تحت الباء » زيراكه باء اشاره به مرتبهء ثانيهء از وجود است كه مرتبهء وجود اطلاقى و انبساطى است . چنان كه الف اشاره است به مرتبهء اول از وجود كه مرتبهء احديت صرفه و غيب الغيوب است ، و تعبير از مرتبهء خود به نقطهء در تحت باء اشاره است به اينكه مرتبهء ولايت مطلقهء خاتم اولياء تبع ولايت مطلقهء خاتم انبياء است . چنان كه فرمودند : « انا عبد من عبيد محمد » ، و در سير نهاياتى صعودى به غير از اين مرتبه از وجود ، گاهى به مقام « قاب قوسين » و « او ادنى » ، « فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى » « 1 » ،

و گاهى به مرتبهء « كشف غطاء ما ازددت يقينا » .

و گاهى به آيهء كبرى « لَقَدْ رَأى مِنْ آياتِ رَبِّهِ الْكُبْرى » « 2 » .

و گاهى به خلق عظيم « إِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ » « 3 » .

و گاهى به مقام محمود « عَسى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقاماً مَحْمُوداً » « 4 » تعبير شده است .

و تعبير از اين مرتبه از وجود در لسان عرفا گاهى به حق مخلوق به ، و گاهى به نفس رحمانى و گاهى به حقيقة الحقايق و گاهى به حضرة الاسماء و گاهى به مرتبهء واحديت جمع و گاهى به تجلى اول و ظهور حق اول .

و گاهى به فناء در توحيد و فناء فى اللّه شده است .

عباراتنا شتى و حسنك واحد * و كل الى ذاك الجمال يشير

( 1 ) . سورهء نجم ( 53 ) ، آيهء 9 . ( 2 ) . سورهء نجم ( 53 ) ، آيهء 18 . ( 3 ) . سورهء قلم ( 68 ) ، آيهء 4 . ( 4 ) . سورهء اسراء ( 17 ) ، آيهء 79 .