الأربعين في التراث الشيعي (اربعين در فرهنگ شيعه) (فارسى) — الصفحة ٤٤
تذييل مرحوم علّامه طهرانى بر كلام سيّد بحرالعلوم
اين عالم در چهل سال است . چنانچه وارد است كه عقل انسان در چهل سالگى به قدر استعداد هر كسى كمال مىپذيرد . و از به دو دخول او در اين عالم در نموّ است تا سى سالگى ، و ده سال بدن او در اين عالم واقف است ؛ و چون چهل سال تمام شد سفر عالم طبيعت تمام است و ابتداى مسافرت به عالم آخرت است . و هر روز و هر سال جزوى از آن بار سفر بندد و از اين عالم رحلت كند . قوّت او سال به سال در كاهيدن است ، و نور سمع و بصر در نقصان ، و قواى مادّيه در انحطاط ، و بدن در ذبول ؛ چه مدّت سفر و اقامت او در اين عالم در چهل سال تمام شد . . . [ 1 ]
و همچنين در حديثى كه رسيده است كه از چهار جهت خانه هر كس تا چهل خانه همسايه‌اند . چون اين عدد تمام شد گويا از عالم هم جدا گشتند . و تأويل آن در مناسبت و جوار از جهاتِ قواى اربعه است ، كه عقليّه و وهميّه و شهويّه و غضبيّه است . و هر كه چهل مرحله از مراحل اين قوا از ديگرى دور نشود از عالَم آن خارج نشده و با يكديگر جوار دارند . . . 2
تذييل مرحوم علّامه طهرانى بر كلام سيّد بحرالعلوم
تذييل مرحوم علّامه طهرانى بر كلام سيّد بحرالعلوم
مرحوم والد ما حضرت علّامه سيّد محمّد حسين حسينى طهرانى قدّس الله نفسه در تذييل بر اين فقرات در « رسالهء سير و سلوك منسوب به بحرالعلوم » چنين فرموده‌اند :
مراد مصنّف آنست كه انسان از چهار طرف گرفتار قواى اربعهء عقليّه و وهميّه و غضبيّه و شهويّه است . و تا از هر كدام از آنها تا چهل منزل دور نشود به مقام فناء فى الله نخواهد رسيد . چون
[ 1 ] ، 2 - همان مصدر ، ص 30 و 36