البدعة والتحرف يا آئين تصوف (فارسى) — الصفحة ٢٦٨

حافظ اهل تملق و طمع است پس از عشق و معرفت عاريست

تو در فقر ندانى زدن از دست مده * مسند خواجگى و منصب تو را نشاهى

اين شعر معلوم است كه از روى رقابت گفته شده يا از حسرت نوميدى نظير اين بيت ديگر :

حافظ برو كه بندگى پادشاه وقت * گر جمله ميكنند تو بارى نميكنى

با آنهمه اظهار بندگيش نسبت بشاهان و با آنهمه تملقش و اظهار چاكرى و طعمش و با آنكه خود نسبت بتملق نورانشاه گفت .

شهباز دست پادشاهيم اين چه حالت است * كز ياد برده‌اند هواى نشيمنم

تو را نشه خجسته كه در من يزيد فضل * شد منت مواهب او طوق گردنم

پس صحيحتر و سزاوارتر اين است كه بجاى بيت اول اينطور بگوئيم :

اگرت مسكنت فقر ببخشند ايدل * كمترين خزى تو ذلت بود از هر راهى

تو در فقر ندانى زدن از دست مده * شيوهء بندگى و منت تو را نشاهى

و بجاى بيت دوم اينطور بگوئيم :

حافظ برو كه بندگى پادشاه وقت * گر هيچ كس نميكنند بارى تو ميكنى

ايضا در استغناء گويد :

خوش وقت بوريا و گدائى و خواب خوش * كاين عيش نيست در خور اورنك خسروى

اينهم استغنا نيست بلكه تمجيد از عيش خوش و راحتى بىاندوه است ، در بيت قبل از اين گويد :

مرغان باغ قافيه سنجند و بذله‌گو * تا خواجه مىخورد بغزلهاى پهلوى

جمشيد جز حكايت جام از جهان نبرد * ز نهار دل مبند بر اسباب دنيوى

در نظر حافظ عياشى و بىغمى بر تمام اسباب دنيا ترجيح دارد