البيان في تفسير القرآن (بيان در علوم و مسايل كلى قرآن) (وزارت ارشاد) (فارسى) — الصفحة ١٣٨
علل انصراف از معارضه با قرآن
پاسخ :
اين اشكال از چند جهت سست و مردود است :
1 - پيامبر ( ص ) مردم را هنگامى به مبارزهء قرآن دعوت نمود كه در مكه بوده ، هنوز از شوكت و عظمت اسلام خبرى نبود و اسلام قدرت و نيرويى نداشت ولى دشمنان قرآن ، از نفوذ و قدرت كامل برخوردار بودند ، با اين حال حتى يك نفر از فصيحان عرب نتوانست ، قدم به ميدان مبارزه و معارضه با قرآن بگذارد .
2 - خوف و ترسى كه معترض در گفتارش به آن اشاره نموده است ، هيچ‌گاه مانع از اين نبود كه كفار و غير معتقدين به قرآن كفر و عداوت خويش را در برابر اسلام و قرآن اظهار نمايند و عقيده و انديشهء خود را برملا سازند زيرا اهل كتاب در ميان مسلمانان در جزيرة العرب و نقاط ديگر از آسايش و امن و آزادى كامل برخوردار بودند و از اين جهات فرقى با مسلمانان نداشتند ، مخصوصا در دوران خلافت امير مؤمنان ( ع ) كه بر عدل و داد استوار بوده و دوست و دشمن بر عدالت و بر فضل و علمش اعتراف داشتند .
( 1 ) - آرى ، در اين دوران‌ها كه آزادى كامل حكومت مىنمود و كوچك‌ترين ترس و بيمى وجود نداشت ، اگر كسى مىتوانست كتابى مانند قرآن بياورد ، مسلما به مقام معارضه با قرآن مىآمد و محصول افكار خويش را ارائه مىداد .
3 - اگر فرض كنيم ، ترس براى مخالفين اسلام وجود داشت ، اين ترس مىتوانست مانع از اظهار معارضه و برملا ساختن مبارزه باشد ولى بايد ديد چه مانعى در كار بود كه اهل كتاب را حتى از معارضه و مبارزهء مخفى و سرّى نيز مانع شد و نتوانستند در ميان خانه و يا در مجامع و محافل اختصاصى خويش هم به مقام مبارزه برآيند كه اگر چنين معارضه سرى عملى مىشد ، خود اهل كتاب آن را حفظ نموده ، بعد از بر طرف شدن موانع و دوران ترس ، اظهار مىنمودند به‌طورىكه داستان‌هاى خرافى كتب عهدين و ساير مطالب مذهبى خويش را حفظ نموده ، منتشر ساخته‌اند ولى از چنين معارضه و مبارزه سرى كوچك‌ترين اثر و خبرى در تاريخ نيست .
4 - انسان طبيعتا خواهان تنوع است و تكرار براى وى ملامت‌آور و خسته‌كننده است . اگر سخنى را - گرچه در سطح بسيار عالى از بلاغت هم باشد - مكرر بشنود آن سخن حلاوت خويش را از دست مىدهد و تدريجا در نظر وى به صورت يك سخن عادى و معمولى درآمده ، بلكه ملال‌آور و خسته‌كننده خواهد بود .
اين است كه مىبينيم : اگر انسان يك قصيدهء خيلى شيوا و شيرين را مكرر بشنود براى وى