البيان في تفسير القرآن (بيان در علوم و مسايل كلى قرآن) (وزارت ارشاد) (فارسى)
- المؤلف: السيد الخوئي (مترجم: نجمى / هريسى)
- الوفاة: 1413
- القسم: مصادر التفسير عند الشيعة
- الناشر: وزارت ارشاد - تهران
فهرس الكتاب
- [ خطبه كتاب ]
- پيشگفتار
- سخن ناشر
- گفتار مترجمان
- فرهنگ ما
- وظيفه ما
- يك هدف عالى و اساسى
- كتاب حاضر
- اما عظمت كتاب
- و اما عظمت مؤلف
- گفتار مؤلف ( ره )
- بخش 1 در پيشگاه عظمت قرآن
- قرآن از ديدگاه قرآن و حديث
- فضيلت قرائت قرآن و آداب آن
- احاديث قرائت قرآن
- 1 - قرائت از روى قرآن
- 2 - قرائت قرآن در خانه
- احاديث جعلى در فضيلت قرائت قرآن
- دقت و تدبّر در معانى قرآن
- بخش 2 اعجاز قرآن
- شناخت معجزه
- معناى معجزه
- شرايط معجزه
- معجزه پشتوانه نبوت است
- لزوم معجزه
- نقش اعجاز در اثبات نبوت
- سخنى با اشاعره
- تناسب در اعجاز
- قرآن معجزهء الهى است
- يك اشكال و سه پاسخ
- قرآن معجزهء جاودان
- اعجاز قرآن از نظر معارف عقلى و فلسفى
- قرآن و پيامبر امّى
- توحيد در قرآن
- نبوت در قرآن
- تطبيق و مقايسهء قرآن با تورات و انجيل
- توحيد و نبوت در تورات و انجيل
- نتيجهء مباحث
- اعجاز در هماهنگى قرآن
- اعجاز قرآن در تشريع و قانون‌گذارى
- دوران قبل از قرآن
- عصر قرآن
- اعتدال در قرآن
- 1 - اعتدال در بخشش
- 2 - اعتدال در عفو و انتقام
- 3 - اعتدال در جنبه‌هاى مادى و معنوى
- 4 - اعتدال در اقتصاد
- 5 - اعتدال در انتخاب همسر
- 6 - اعتدال در معاشرت
- قانون نظارت عمومى در قرآن
- قانون برابرى و ملاك برترى در قرآن
- نتيجه
- حقايق ثابت و خلل‌ناپذير در قرآن
- اخبار غيبى در قرآن
- 1 - پيشگويى دربارهء جنگ بدر
- 2 - پيشگويى در سرنوشت دشمنان پيامبر
- 3 - پيشگويى دربارهء پيروزى اسلام بر تمام اديان ديگر
- 4 - پيشگويى دربارهء جنگ ايران و روم
- 5 - پيشگويى در هزيمت دشمن نيرومند
- 6 - پيشگويى در سرنوشت ابو لهب
- اسرار آفرينش در قرآن
- 1 - قانون توازن در قرآن
- 2 - قانون تلقيح در قرآن
- 3 - قانون زوجيت در قرآن
- 4 - حركت زمين در قرآن
- 5 - قاره‌هاى ناشناخته در قرآن
- 6 - كرويت زمين در قرآن
- رواياتى مربوط به كرويت زمين
- نتيجهء مباحث
- بخش 3 پندارهايى دربارهء اعجاز قرآن و پاسخ آن‌ها
- اشكال ادبى در قرآن
- اشكال 1 :
- پاسخ :
- آيا فهم اعجاز قرآن همگانى است ؟
- آيا قرآن قابل معارضه است ؟
- آيا قرآن با كتب آسمانى پيشين مخالفت دارد ؟
- عدم تناقض در قرآن
- آيا اعجاز قرآن قابل نقض است ؟
- علل انصراف از معارضه با قرآن
- تناسب تدوين قرآن با اعجاز آن
- تفاوت روش بيان قرآن با روش سخن‌سرايان
- معارضه با قرآن
- معارضه با سورهء فاتحه
- معارضه با سورهء كوثر
- بخش 4 معجزات ديگر پيامبر اسلام ( ص ) و معجزات پيامبران گذشته
- بررسى نخستين آيهء نفى اعجاز
- امتيازات پيامبر اسلام بر معجزات ديگر پيامبران
- يك پندار غلط
- 1 - اما آيات درخواست عذاب
- 2 - و اما آيات درخواست معجزات اقتراحى
- 3 - و اما آيات نزول عذاب در موقع تكذيب معجزات درخواستى
- بررسى دومين آيهء نفى اعجاز
- بررسى سومين آيهء نفى اعجاز
- نبوت محمد ( ص ) در تورات و انجيل
- خلاصهء مطالب
- بخش 5 قاريان هفت‌گانهء قرآن
- قرآن و قرائت‌هاى هفت‌گانه
- [ هفت قارى مشهور ]
- عبد اللّه بن عامر دمشقى
- راويان ابن عامر
- ابن كثير مكى
- راويان ابن كثير
- عاصم بن بهدلهء كوفى
- راويان عاصم
- ابو عمر بصرى
- راويان ابو عمر
- حمزه كوفى
- راويان حمزه
- نافع مدنى
- راويان نافع
- كسائى كوفى
- راويان كسائى
- سه قارى ديگر
- خلف بن هشام
- يعقوب بن اسحاق
- يزيد بن قعقاع
- بخش 6 قرائت‌هاى هفت‌گانهء قرآن
- عدم تواتر قرائت‌هاى هفت‌گانه
- دلايل عدم تواتر قرائت‌ها
- تصريح دانشمندان بر عدم تواتر قرائت‌ها
- نتيجه
- بررسى نظريهء تواتر قرائت‌هاى هفت‌گانه
- دلايل تواتر قرائت‌ها
- نتيجه
- تحقيق و دنبالهء بحث
- قرائت‌هاى هفت‌گانه غير از حروف هفت‌گانه است
- در پيرامون حجيت قرائت‌هاى هفت‌گانه
- آيا مىتوان با قرائت‌هاى هفت‌گانه در احكام شرعى استدلال نمود ؟
- آيا مىتوان با هريك از قرائت‌هاى هفت‌گانه نماز خواند ؟
- بخش 7 حروف هفت‌گانهء قرآن
- بررسى روايت‌هاى حروف هفت‌گانهء قرآن
- متن روايات
- نقاط ضعف روايت‌ها
- معانى و تأويلات حروف هفت‌گانهء قرآن
- اول : كلمات مترادف
- دوم : فصول هفت‌گانه
- سوم : فصول هفت‌گانه به عناوين ديگر
- چهارم : لغت‌هاى فصيح
- پنجم : لغات مضر
- ششم : اختلاف در قرائات
- هفتم : اختلاف در قرآن به شكل ديگر
- هشتم : كثرت در مرتبه آحاد
- نهم : قرائت‌هاى هفت‌گانه
- دهم : لهجه‌هاى مختلف
- خلاصه و نتيجه
- بخش 8 بحثى دربارهء مسئلهء تحريف قرآن
- معانى و اقسام تحريف
- تحريف چيست ؟
- عقيدهء مسلمانان در مسئلهء تحريف قرآن
- نسخ تلاوت در قرآن
- اما روايات نسخ تلاوت
- دلايل عدم تحريف قرآن
- 1 - تحريف از نظر قرآن
- آيات دالّ بر عدم تحريف قرآن
- 2 - تحريف از نظر سنت و احاديث روايات ثقلين و تحريف قرآن
- پندارى و پاسخى
- 3 - قرائت سوره‌هاى قرآن در نماز
- اشكال ديگر :
- پاسخ :
- اشكال سوم :
- پاسخ :
- خلاصهء گفتار
- 4 - عدم تحريف قرآن به وسيلهء خلفا
- عدم تحريف قرآن به وسيلهء شيخين
- يك : تحريف غير عمدى
- دو : تحريف عمدى در آيات غير سياسى قرآن
- سه : تحريف در آيات سياسى قرآن
- 5 - عدم تحريف قرآن در دوران عثمان
- 6 - عدم تحريف قرآن در دوران‌هاى بعد از خلفا
- دلايل طرفداران تحريف قرآن و پاسخ آن
- 1 - تحريف تورات و انجيل
- 2 - قرآن امير مؤمنان ( ع )
- در پاسخ بايد گفت :
- خلاصهء گفتار
- 3 - روايات تحريف
- گروه اول :
- پاسخ :
- گروه دوم :
- پاسخ :
- گروه سوم :
- 4 - قرآن چگونه جمع‌آورى شد ؟
- بخش 9 جمع‌آورى و تدوين قرآن
- روايات تدوين قرآن
- سوء استفاده از روايات تدوين قرآن
- متن روايات
- پاسخ روايات تدوين قرآن
- پاسخ 1 - تناقض در روايات تدوين قرآن
- جمع‌آورى قرآن در چه زمانى صورت گرفته است ؟
- در دوران ابو بكر چه كسى متصدى جمع‌آورى قرآن بود ؟
- آيا جمع‌آورى قرآن به زيد بن ثابت محول شده بود ؟
- آيا قسمتى از آيات قرآن تا دوران عثمان نوشته شده بود ؟
- آيا عثمان از آن چه قبل از وى نوشته شده بود ، چيزى كم كرد ؟
- عثمان ، مصحف خويش را از كدام مأخذ جمع‌آورى كرد ؟
- چه كسى از ابو بكر تقاضاى جمع‌آورى قرآن را كرد ؟
- چه كسى قرآن اصلى ( مرجع ) را جمع‌آورى كرد و نسخه‌هاى چندى از آن را به شهرها فرستاد ؟
- اين دو آيه در چه زمانى به آخر سورهء برائت ملحق شد ؟
- همان دو آيه را چه كسى آورد و به نويسندگان قرآن ارائه كرد ؟
- قرآن بودن اين دو آيه چگونه و از چه راهى ثابت شد ؟
- عثمان چه كسى را براى املا و نوشتن قرآن معين كرد ؟
- پاسخ 2 - تعارض در روايات تدوين قرآن قرآن به وسيله خود پيامبر جمع‌آورى شده است
- اشكال و پاسخ :
- نتيجهء گفتار
- پاسخ 3 و 4 - روايات جمع‌آورى قرآن از نظر قرآن و عقل روايت‌هاى تدوين قرآن از نظر قرآن
- روايت‌هاى جمع‌آورى قرآن از نظر عقل
- بلاغت قرآن
- پاسخ 5 و 6 - روايات جمع‌آورى قرآن و اجماع مسلمانان اجماع مسلمانان به عدم ثبوت قرآن با غير تواتر
- اجماع مسلمانان به عدم زيادت در قرآن
- اشكالى و پاسخى :
- نظريهء صحيح در تدوين قرآن
- بخش 10 حجيت ظواهر قرآن
- دلايل حجيت ظواهر قرآن
- معناى حجيت ظواهر قرآن
- 1 - قرآن كتاب مردم است
- 2 - قرآن دليل نبوت است
- 3 - قرآن بزرگ‌ترين مرجع مسلمانهاست
- 4 - قرآن معيار شناخت روايات است
- 5 - ائمه ( ع ) با ظواهر قرآن استدلال مىكردند
- دلايل عدم حجيت ظواهر قرآن
- 1 - آيا فهميدن قرآن انحصارى است ؟
- 2 - تفسير دلبخواهى ممنوع است
- 3 - معانى آيات قرآن عميق و ريشه‌دار است
- 4 - آيا معانى ظاهرى قرآن مقصود نيست ؟
- 5 - پيروى از آيات متشابه ممنوع است
- 6 - تأثير تحريف قرآن در حجيت ظواهر آن
- نتيجهء بحث
- بخش 11 مسئلهء نسخ در قرآن
- معناى نسخ
- نسخ در لغت
- نسخ در اصطلاح
- 1 - مرحلهء ثبوت حكم در واقع
- 2 - مرحله ثبوت حكم در ظاهر
- نسخ در احكام
- دليل محال بودن نسخ
- نسخ در تورات و انجيل
- نسخ در اسلام و قرآن
- اقسام نسخ
- 1 - نسخ در تلاوت نه در حكم
- 2 - نسخ در تلاوت و حكم
- 3 - نسخ در حكم ، نه در تلاوت
- كيفيت نسخ
- بررسى آيات ناسخ و منسوخ
- نسخ در آيهء عفو اهل كتاب
- نسخ در آيهء قبله
- نسخ در آيهء قصاص
- توجيه نسخ
- 1 - كشتن آزاد به انتقام برده
- 2 - قصاص مرد در برابر زن
- نسخ در آيهء وصيت
- توضيح نسخ
- 1 - نسخ با آيه ارث
- 2 - نسخ با گفتار پيامبر ( ص )
- نسخ در آيهء صوم
- نسخ در آيهء فديه
- خلاصه
- نتيجه
- نسخ در آيهء جهاد
- نسخ در آيهء تحريم جنگ در ماه‌هاى حرام
- نسخ در آيهء ازدواج با زنان اهل كتاب
- اشكالى و پاسخى
- نسخ در آيهء آزادى در عقيده
- نسخ در آيهء اتيان فاحشه
- نسخ در آيهء حليت زنان
- نسخ در آيهء متعه
- گفتار طرفداران نسخ :
- پاسخ طرفداران نسخ
- اما مطلب اول
- اما مطلب دوم
- 1 - نسخ آيه متعه با آيه طلاق
- 2 - نسخ آيه متعه با آيه ارث
- 3 - نسخ آيه متعه با گفتار رسول خدا ( ص )
- بررسى روايات تحريم متعه
- 4 - نسخ آيه متعه با اجماع علما
- سنگسارى در متعه :
- پندارهاى بىاساس دربارهء متعه
- آخرين نتيجه :
- نسخ در آيهء ارث
- نسخ در آيهء سكر
- 1 - اما نسخ آيه سكر با آيه تحريم خمر :
- 2 - و اما نسخ آيه سكر با آيه وضو :
- پندارى و پاسخى
- نسخ در آيهء مصونيت كفار
- نسخ در آيهء قضا
- نسخ در آيهء شهادت
- عدم نسخ و دلايل آن
- دلايل قائلين به نسخ
- نتيجه
- نسخ در آيهء حصاد
- پاسخ يك اشكال
- نتيجه
- نسخ در آيهء لحوم
- خلاصه :
- نسخ در آيهء تحريم فرار از جهاد
- نسخ در آيهء صلح
- نسخ در آيهء استقامت در جنگ
- نسخ در آيهء تهديد
- ادعاى يك نسخ ديگر
- نسخ در آيهء استيذان
- نسخ در آيهء تخلف از جنگ
- نسخ در آيهء صبر و شكيبايى
- نسخ در آيهء صفح
- نسخ در آيهء اباحهء خمر
- نسخ در آيهء ازدواج زن و مرد زناكار
- نسخ در آيهء اغماض
- نسخ در آيهء اسيران جنگى
- احكام كافر حربى
- پيام اصلى آيه شريفه
- نتيجه بحث :
- تصحيح يك اشتباه
- نظريات ديگرى در آيه شريفه
- نسخ در آيهء حق سائل
- توجيه نسخ
- نتيجه
- نسخ در آيهء نجوا
- احاديث عمل به آيهء نجوا
- فلسفه اين حكم
- اشكالى و پاسخى :
- تعصب و غرض‌ورزى آشكار
- نسخ در آيهء فىء
- توجيه نسخ
- بخش 12 مسئلهء بدا در آفرينش
- رابطه تقدير و اراده خداوند
- چرا از بدا بحث مىكنيم ؟
- مقدمه بحث
- حقيقت بدا
- قدرت خداوند از نظر يهود
- بدا از نظر شيعه
- اقسام قضا و موارد بدا :
- 1 - علم مكنون يا اختصاصى
- 2 - قضاى حتمى
- 3 - قضاى غير حتمى
- دلايل بدا
- آنجا كه بدا راه ندارد
- آثار عقيده به بدا
- معناى بدا از نظر شيعه
- بدا در پيشگويىها
- بخش 13 قواعد كلّى در تفسير قرآن
- معناى تفسير
- منابع تفسير
- تفسير قرآن با خبر واحد
- تخصيص قرآن با خبر واحد
- اشكال‌ها و پاسخ‌ها
- بخش 14 مسئلهء حدوث و قدم قرآن
- پيدايش عقيده به كلام نفسى و قدم قرآن
- تأثير فلسفهء يونان در زندگى مسلمانان
- صفات ذاتى و صفات فعلى خداوند
- كلام نفسى چيست ؟
- تحقيق در كلام نفسى
- آيا طلب ، كلام نفسى است ؟
- بررسى دلايل اشاعره به وجود كلام نفسى
- بخش 15 تفسير سورهء حمد
- مسائل كلى در پيرامون سورهء حمد
- محل نزول
- فضيلت سورهء حمد
- تعداد آيات سوره حمد
- هدف سورهء حمد
- خلاصه
- تفسير آيهء بسمله
- توضيح لغات و مفردات آيه
- اشكال 1
- پاسخ :
- اشكال 2
- پاسخ
- يك توضيح ادبى
- آغاز سوره‌هاى قرآن با بسم اللّه
- نكاتى در پيرامون آيهء بسمله
- قرآن كتاب رحمت است
- ذكر رحيم بعد از رحمان نكته‌اى دارد
- آيا « بسم اللّه » از قرآن است ؟
- نظريه صحيح و دلايل آن
- 1 - روايات اهل بيت
- 2 - روايات اهل سنت
- روايات معارض
- 3 - سيرهء مسلمانان
- 4 - وجود « بسم اللّه » در تمام مصاحف
- دلايل مخالفين
- پاسخ :
- تفسير بخش اول سوره حمد
- نحوه قرائت
- كدام يك از آن دو قرائت بهتر است ؟
- پاسخ ديگران :
- پاسخ ما
- لغات و مفردات
- سپاس مخصوص خداست
- تفسير بخش دوم سورهء حمد
- لغات و مفردات :
- يك نكته ادبى
- تفسير
- مسئله عبادت و اطاعت
- توحيد در عبادت
- نتيجه :
- حكم اطاعت در اسلام
- فرق پرستش و خضوع
- سجده براى غير خدا
- افترا و تهمت
- تربت حسينى
- نظرياتى دربارهء سجده آدم ( ع )
- پاسخ :
- نتيجه
- شرك چگونه محقق مىگردد ؟
- انگيزه‌هاى پرستش