اجماع (فارسى) — الصفحة ٧٣
عدم پذيرش فقهاء حديث لا تَجتمعُ امّتى علَى خَطاءٍ را بعنوان دليل مستقلّ بر حجّيت اجماع
نسبت به اين حديث مىباشد . و بطور اجمال مىتوان آراء فقهاء شيعه را نسبت به صحّت و دلالت حديث به دو دسته تقسيم كرد :
دستهء اوّل : فقهائى كه اين حديث را در مجامع روائى خود و يا ساير كتب نقل كرده و آن را تلقّى به قبول نموده‌اند ، چنانچه صدوق و شيخ مفيد و ابن أبى الجمهور در « عوالى اللئالى » و علّامه در نقل به معنى ، و همچنين علّامه مجلسى در چند مورد از ابواب « بحار » و برخى ديگر .
دستهء دوّم : فقهائى كه آن را تضعيف نموده ، سنداً و دلالة در آن خدشه وارد نموده‌اند ؛ و يا با سكوت در شأن آن اظهار نظرى ننموده‌اند ، مانند سيّد ابن طاووس و مرحوم آقاى بروجردى و صاحب « كشف اللثام » و محقّق كركى و صاحب « حدائق » و مرحوم آقاى خوئى و فضل بن شاذان نيشابورى و شيخ زين الدّين أبى محمّد على بن يونس العاملى در كتاب نفيس خود « الصراط المستقيم إلى مستحقّى التقديم » و مرحوم مظفّر ، چنانچه با عبارت :
وهَذه الأحاديثُ علَى تقديرِ التّسليمِ بصحَّتِها و أنّها توجِبُ العلمَ لِتواتُرِها معنىً لا تَنفَعُ فى تَصحيحِ دَعواهُم . . . [ 1 ]
در دلالت آن بر مدّعاى عامّه خدشه وارد مىكند . گرچه بسيارى از اين گروه با تأويل و توجيه آن صريحاً آن را مردود ندانسته ، بلكه خواسته‌اند به نحوى با مرام و مبناى شيعه در عصمت امّت تطبيق دهند .
عدم پذيرش فقهاء حديث لا تَجتمعُ امّتى علَى خَطاءٍ را بعنوان دليل مستقلّ بر حجّيت اجماع
عدم پذيرش فقهاء حديث لا تَجتمعُ امّتى علَى خَطاءٍ را بعنوان دليل مستقلّ بر حجّيت اجماع
امّا نكتهء جالب اينكه : حتّى از خاصّه آنهائى كه استناد حديث را به پيامبر اكرم اذعان نموده‌اند هيچيك آن را بعنوان دليل مستقلّ بر حجّيت اجماع ذكر نكرده است ، و همان توجيهى را كه نافين صحّت حديث در صورت مسلّم الثبوت بودن آن قائل شده‌اند آنان نيز به همان تفسير و توجيه توجّه نموده‌اند ، كه آن عبارتست
[ 1 ] - اصول الفقه ، ج 2 ، ص 90