اجماع (فارسى) — الصفحة ٦٧

اشارهء أميرالمؤمنين عليه السّلام به اجماع مسلمين در نامه به معاويه

بسم الله الرّحمن الرّحيم

شكّى نيست كه اجماع بر مبناى فقهاى شيعه منوط به حضور رأى معصوم عليه‌السّلام در ميان آن است و قوام اجماع به آن مىباشد ، و خلافى در اين مسأله نيست . و به عبارت ديگر : تحقّق عصمت در اجماع امّت بواسطهء وجود رأى و حكم امام عليه‌السّلام است ، و حضور رأى امام عليه‌السّلام كشف از حجّيت اجماع امّت مىكند . ولى در مبناى عامّه نفس اجماع امّت موجب عصمت و مولّد آن است ، خواه رأى و حكم امام عليه‌السّلام در آن باشد يا نباشد ؛ بنابراين حجّيت اجماع امّت بر مبناى شيعه معلول حضور رأى امام عليه‌السّلام ، و بر مبناى عامّه اجماع علّت حجّيت و عصمت خواهد بود .

اشارهء أميرالمؤمنين عليه السّلام به اجماع مسلمين در نامه به معاويه

قبل از پرداختن به ادلّهء فقهاء در حجّيت اجماع لازم است به كلامى از أميرالمؤمنين عليه‌السّلام در « نهج البلاغه » راجع به اين مسأله اشاره كرد ؛ و چه بسا ممكن است به عنوان تأييد مذهب عامّه در التزام به اجتماع مسلمين مورد استناد قرار گيرد . أميرالمؤمنين عليه‌السّلام در نامه‌اى به معاويه حجّيت خلافت خود را بواسطهء اجتماع مسلمين بر بيعت با آن حضرت اينچنين بيان مىكنند :

إنّه بايَعَنى القَومُ الّذينَ بايَعوا أبابكرٍ و عُمَرَ و عثمانَ علَى ما بايَعوهُم عَليهِ ، فَلَم يَكُن لِلشّاهِدِ أن يَختارَ و لا لِلغائبِ أن يَرُدَّ ، و إنّما الشّورَى لِلمُهاجِرينَ و