اجماع (فارسى) — الصفحة ٥٦

تأكيد رسول خدا به اجماع امّت جهت حفظ وحدت است نه اثبات عصمت

كه در مسأله‌اى اجماع بر جهتى حاصل و پس از گذشت زمان و ظهور تغييرات و تحوّلات ، خطاء و نقصان آن رأى ظاهر و بارز مىگردد . و اين نكته همان نكتهء اساسى و محورى است كه رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم كراراً و مراراً در حديث شريف : إنّى تارِكٌ فيكُمُ الثَّقَلَين كتابَ اللَهِ و عِترَتى ، ما إن تَمَسَّكتُم بِهِما لَن تَضِلّوا أبَدًا ، [ 1 ] بدان تصريح فرمود ؛ و در اينجا كلام عترت را مانند كلام الله مجيد مصون از خطاء و نقصان قلمداد نمود ، و با عبارت لَن تَضِلّوا أبدًا اثبات عصمت را فرمود . زيرا ديگران با تمسّك به قرآن و رفض عترت موجب ضلالت و خسران خود گشتند ؛ و اگر كلام اهل بيت عليهم‌السّلام همچو قرآن كريم معصوم نبود چگونه فلاح و مصونيّت مترتّب بر آن خواهد شد ؟

تأكيد رسول خدا به اجماع امّت جهت حفظ وحدت است نه اثبات عصمت

تأكيد رسول خدا به اجماع امّت جهت حفظ وحدت است نه اثبات عصمت

آرى در اينجاست كه يا بايد به انكار و نفى اين حديث از رسول خدا متوسّل شد ، و يا حكم به عصمت كلام و رأى اهل بيت رسول الله عليهم الصلاة والسّلام نمود ، و قسم ثالثى وجود ندارد . و گرچه اهل سنّت عباراتى از رسول خدا همچون : الشَّيطانُ معَ الواحدِ و هوَ معَ الاثنَين أبْعَد ، [ 2 ] و يا : مَن سَرَّهُ بُحبوحة الجَنّة فَلْيَلزَمِ الجَماعة . . . [ 3 ] و امثالهما نقل مىكنند ، و ليكن در هيچكدام از اين عبارات مسألهء عصمت اثبات نمىشود ؛ و چنانچه گذشت عدم طروّ احتمال خطاء در قضيهء متواتره بر اساس استناد آن به حسّ است نه به حدس و رأى . [ 4 ]

[ 1 ] - راجع به حديث ثقلين از حيث سند و دلالت و مفاد به امام شناسى ، ج 13 مراجعه شود . [ 2 ] - الدرّ المنثور ، ج 4 ، ص 662 [ 3 ] - شرح نهج البلاغة ، لابن أبى الحديد ، ج 8 ، ص 123 ؛ اين روايت با اختلاف مختصر در لفظ در بسيارى از كتب عامه وارد شده است . [ 4 ] - در اينجا بايد به فخر رازى و امثال ايشان گفت : مگر در قضية عثمان اهل حل و عقد اجماع بر قتل او ننمودند ، درحاليكه فقط امير مؤمنان على بن أبىطالب عليه السّلام با اين مسأله مخالفت نمود و كسى به كلام او ترتيب اثر نداد ؟