اجماع (فارسى) — الصفحة ٥٤

پاسخ به استدلال عامّه در تمسّك به لا تَجتمِعُ امّتى علَى ضَلالة بر عصمت اجماع

جهت حجّيت آن اثبات مىشود .

البته با غضّ نظر از تفسير امام هادى عليه‌السّلام در مقام بحث و احتجاج با امثال فخر رازى و علماء عامّه مىتوان گفت : مقصود رسول اكرم از اجتماعِ امّت قطعاً اجتماع از روى مشورت و فحص و استقصاء آراء شاخصين در رأى و نظر است ، و چنانچه اين مطلب از روى صدق و صفا و حسن نيّت و اخلاص العمل للّه صورت پذيرد ، خداى متعال حكم صواب و رأى مصاب را بر اين اجتماع القاء خواهد كرد . حال بايد از اينان پرسيد : آيا پس از زمان رحلت رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم اينچنين اجتماعى و اجماعى با اين خصوصيّت واقع گرديده است ؟ ! !

در اينجا بايد اذعان و اعتراف نمود كه متأسفانه تاريخ پاسخ مثبتى به اين پرسش نخواهد داد .

بارى بحث از آيهء شريفه گرچه قدرى به طول انجاميد ، اما از آنجا كه عمدهء استدلال اهل سنّت بر حجّيت اجماع اهل حلّ و عقد بر اين آيه مستقرّ است ، و بخصوص فضلاء از ايشان مدار حجّيت خلافت خلفاء را بر استناد از روايت مروّيهء از رسول اكرم و تأييد آيهء شريفه قرار داده‌اند ، لذا توسعهء بحث به اين مقدار خالى از لطف و استفاده نبود ؛ فعليهذا به دنبالهء بحث از روايت مأثورهء از رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم مىپردازيم .

چنانچه ذكر شد يكى از ادلّهء قابل توجّه عامّه بر حجّيت اجماع ، روايت منقوله از رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم است كه فرمود : لا تَجتمِعُ امّتى علَى ضَلالة ؛ و از اين روايت بر عصمت اجماع استدلال مىنمايند . و نظير اين روايت است كه فرمود : لا تَجتَمِعُ امّتى علَى خَطاءٍ ، كه البتّه اخصّ است بالنسبة به روايت ضلالة . و همچنانكه در ردّ كلام فخر رازى گذشت روشن شد كه :

پاسخ به استدلال عامّه در تمسّك به لا تَجتمِعُ امّتى علَى ضَلالة بر عصمت اجماع

پاسخ به استدلال عامّه در تمسّك به لا تَجتمِعُ امّتى علَى ضَلالة بر عصمت اجماع

اولًا : مقصود از اجتماع امّت ، اجتماع بر ضروريات دين است ، چنانچه از فرمايش امام هادى عليه‌السّلام به دست مىآيد .