اجماع (فارسى) — الصفحة ٢٢٤
علّت إعراض اصحاب از روايات به ظاهر صحيح السند
و امّا اگر در اين مطلب تفاوتى در بين نباشد ، و يا اينكه روايت غير معموله عند الاكثر راجح باشد ، ديگر شهرت فتوائى هيچ ارزش و ملاكى را در مقام ترجيح به وجود نخواهد آورد ؛ و به صرف عمل اصحاب و ادّعاى احتمال وجود قرائن حكم فقهى اثبات نمىشود ، و مجتهد ملزم به اطاعت و اتّباع و تقليد از رأى و فتواى آنان نمىگردد . چه بسا ممكن است اين شهرت بر اساس رأى خطاء و اشتباه در فهم و مراد با توجّه به ارتكازات و حصول شرائط خاصّ براى فقيه تحقّق يافته باشد ، و ديگران بر اساس اعتماد و وثوق به او بدان عمل نموده تا اينكه كم‌كم به صورت يك رأى و فتواى مشهور درآمده ، و بالطّبع روايت مستنده نيز بر اين اساس بر روايت راجحهء بر او تفوّق يافته است ؛ و اين مسأله نه تنها هيچ بعدى از نظر تحقّق خارجى ندارد ، بلكه چه بسا براى آن مىتوان امثال و نُظرائى بر شمرد ، چنانچه در فتاواى مشهوره پس از شيخ طوسى ( ره ) اينچنين فرموده‌اند .
و اينكه در بين السنه معروف است : اگر اصحاب از روايتى ولو صحيح السّند إعراض نمودند دليل بر وجود خللى و نقصانى در آن است ، و كلمّا ازدادَ صحّة ازداد بُعدًا ، بنحو كلّى و عام مورد قبول و مستند نمىباشد .
علّت إعراض اصحاب از روايات به ظاهر صحيح السند
علّت إعراض اصحاب از روايات به ظاهر صحيح السند
دليل بر إعراض اصحاب چنانچه از مطاوى كلمات فقهاء رضوان الله عليهم به دست مىآيد دو چيز است :
اوّل : اعتماد و وثوق به اصحاب ائمّه عليهم‌السّلام در ضبط و نقل اخبار و احاديث مرويّه بدون دخل و تصرّف در مضامين آنها ، كه شرط إحراز عدالت و ورع در نقل اخبار مىباشد .
دوّم : قرب عهد زمان آنها با زمان ائمّه عليهم‌السّلام ، كه اين خود دليلى قابل تأمّل جهت ادراك و برداشت جوّ عام و حاكم بر احكام شرعيّه در بين شيعه است ؛ و در حقيقت مىتوان اين نكته را دليل اساسى بر ترجيح فهم و برداشت