اجماع (فارسى) — الصفحة ٢٠٣

انتقاد به كلام آية الله خوئى در لزوم رعايت احتياط در مقام فتوى بواسطهء اجماعات منقوله

چه از فقهاء قريب العهد به زمان غيبت كبرى و چه از متأخّرين آنان ، مرفوض و از درجهء اعتبار بكلّى ساقط مىباشد ، و تمسّك به اجماعات منقوله در طريق استنباط و عمل به اجتهاد و تمسّك به دليل غير موجّه و مردود خواهد بود ، و فتواى متحصّل از آن از درجهء اعتبار ساقط مىباشد .

استدلال مرحوم آقاى خوئى ( ره ) مبنى بر عدم حجّيت اجماع منقول ناظر به جنبهء اخباريّت آن و عدم واجديّت شرائط اعتبار خبر واحد بوده است ؛ گرچه ضمناً به اصل حجّيت اجماع محصّل نيز پرداخته و اعتبار آن را مورد خدشه و انتقاد و انكار قرار داده‌اند ، ليكن پس از اين بيان مذكور در خود اجماع محصّل نيز بحث نموده آن را غير معتبر و فاقد حجّيت شمرده‌اند و مىفرمايند :

فَتَحَصَّلَ مِمّا ذَكَرناهُ فى المَقامِ أنّهُ لا مُستَندَ لِحُجّية الإجماعِ أصلًا ، و أنَّ الإجماعَ لا يَكونُ حُجّة ، إلّا أنَّ مُخالفَة الإجماعِ المُحقَّقِ مِن أكابِرِ الأصحابِ و أعاظِمِ الفُقَهاءِ مِمّا لا نَجتَرِئُ علَيهِ ، فَلا مَناصَ فى مَوارِدِ تَحقُّقِ الإجماعِ مِنَ الإلتِزامِ بِالإحتياطِ اللازمِ ، كَما التَزَمنا بِهِ فى بَحثِ الفِقهِ . [ 1 ]

در اين بيان ايشان صراحتاً حجّيت اجماع را بطور كلّى انكار نموده ، آن را فاقد ارزش و اعتبار شرعى مىشمرند و حقّ مطلب را بطور واضح و بيّن ادا مىنمايند ؛ فلِلّه دَرُّه و عليه أجرُه ، رحمة الله تعالى رحمةً واسعةً .

انتقاد به كلام آية الله خوئى در لزوم رعايت احتياط در مقام فتوى بواسطهء اجماعات منقوله

انتقاد به كلام آية الله خوئى در لزوم رعايت احتياط در مقام فتوى بواسطهء اجماعات منقوله

ليكن نكتهء مهمّى را كه پس از اين متذكّر مىشوند ، و آن لزوم رعايت احتياط در مقام فتوى بواسطهء اجماعات منقوله و عدم تجرّى در فتواى به خلاف است مسأله را غامض و دچار آشفتگى كرده است .

سؤالى كه در اينجا مطرح مىشود اينست : آيا فقيهى كه صراحتاً بر لغويّت و عدم اعتبار اجماع فتوى داده است ، با عبارت : أنّهُ لا مُستَندَ لِحُجّية الإجماعِ أصلًا ، و

[ 1 ] - مصباح الاصول ، ج 2 ، ص 141