اجماع (فارسى) — الصفحة ٢٠
لحاظ عقل كلى در تدوين قانون قابل خدشه است
لحاظ عقل كلى در تدوين قانون قابل خدشه است
لحاظ عقل كلى در تدوين قانون قابل خدشه است
ضرورت تكوّن اجتماع براى بقاء نسل انسان ، و استخدام قوا در جهت نيل به اين هدف اصلى مفروغٌ عنه و قاعده‌اى انكار ناپذير است ؛ امّا آيا تمام قوانين و احكام يك اجتماع تماماً برخاسته از عقل كلّى و حاكم بر مصالح و مفاسد و رعايت جميع شرائط و ظروف آن جامعه بر اساس نظام اصلح و احسن است ؟
مثلًا در مسألهء دفاع و حراست از حدود و ثغور ، آيا حكم و الزام به اين موضوع ، و اجبار آحاد جامعه بر اقدام به اين مهمّ ، آيا برخاسته از يك ضرورت عقلانى و جبر زمان و مكان و تحميل بر ملّت بدون اراده و اختيار آنهاست ، يا اينكه سليقه‌هاى شخصيّه و آراء مختلف متصدّيان و مسؤولين گرچه ناصواب و خطاء باشد در تشكّل و تكوّن اين ضرورت و الزام نقش داشته است ؟
تدبّر و انديشه در اين موضوع و پديدهء بسيار روشن و ضرورت اجتماعى ، انسان را به اين دغدغه و تشويش مىاندارد : جائى كه يك ضرورت اجتماعى بنام دفاع و جنگ با متجاوز كه مورد قبول و استقبال تودهء آحاد و افراد يك جامعه است ، و به عنوان يك اصل و سنّت عقلانى و متعارف بر آن صحّه‌و امضاءمىگذارند ، اينچنين مورد خدشه و ابهام و سؤال قرار گيرد كه در اصل حجّيت و وجود او انسان دچار شكّ و ترديد گردد - و صفحات تاريخ گواه صادقى بر اين مدّعى مىباشد - آنوقت چگونه نسبت به آداب و رسوم و عقايد و افكار و سنن يك جامعه كه هيچ ضرورت و الزامى بر وجود آنها و دخالت آنها در بقاء و استمرار حيات يك اجتماع نمىباشد ، انسان دچار ترديد و شك نگردد ؟ و انسان خود را موظّف و مكلّف بر رعايت و تحفّظ بر آنها بپندارد ؟
نكتهء اساسى و حياتى كه مسأله اصالت فرد و يا اصالت اجتماع بر محوريّت آن قرار گرفته است ، بقاء و استمرار حوزهء اختيار و استيفاى حقوق مشروع هر يك از دو موضوع نظريه‌هاى فوق مىباشد . نظريّهء أصالت فرد از آنجا