اجماع (فارسى) — الصفحة ١٤٦
اهمّيت اجماع دخولى نزد فقهاء از بين سه طريق مفروض در تحقّق اجماع
چرا و چراى ديگر كه همگى حكايت از وهن و موهوميّت اين دليل ساختگى و حجّت بىاصل و اساس دارند .
اهمّيت اجماع دخولى نزد فقهاء از بين سه طريق مفروض در تحقّق اجماع
اهمّيت اجماع دخولى نزد فقهاء از بين سه طريق مفروض در تحقّق اجماع
از مجموع طرح سه طريق تحقّق اجماع دخولى و ملازمت عقليّه ( قاعدهء لطف ) و شمول عادى ، در نظر بدوى و نگرش ابتدائى قسم دوّم از آن يعنى اجماع به قاعدهء لطف از درجهء اعتبار ساقط و قائلين به آن چون مرحوم شيخ طوسى و متأخّرين از ايشان قائل به حجّت بلا دليل و اصل بدون مأخذ و مدرك بدون اساس شده‌اند ؛ زيرا همانطور كه ذكر شد اصل قاعدهء لطف بر هيچ اساس و مبنائى استوار نمىباشد ، و بر فرض صحّت آن در يك معنا و مفهوم كلّى هيچ ارتباطى به ما نحن فيه خصوصاً در عصر غيبت امام عليه‌السّلام ندارد ؛ چنانچه بسيارى از اعلام بدين نكته تصريح نموده‌اند .
راه قسم ثالث كه متأخّرين به اين راه رفته‌اند - چنانچه به توضيح و تبيين آن پرداخته شد - بنيانى أوهن من بيت العنكبوت است ، و بيشتر به مزاح و تفنّن مىنمايد تا به يك دليل متقن و متين استنباط كه پايه و اساس اجتهاد و فتوى در حكم الله و تكليف عباد است .
اينكه به صرف اجتهاد و استنباط راوى ، جمعى از فقهاء ولو قليل حكم به موافقت امام عليه‌السّلام با آنها بشود در شأن يك عالم و فقيه به ملاكات احكام و اطّلاع بر موازين استنباط و رعايت جميع جوانب صحّت و سقم در طريق استنباط نمىباشد ؛ و اينجانب مراتب شگفتى و دهشت خود را از يك چنين روش و منشى نمىتوانم پنهان كنم !
ناگفته نماند كه اتّخاذ چنين روشى در حجّيت اجماع و صرفاً بر اساس اعتماد و وثوق به طائفهء مجمعين ، بنا بر فرض بعضى از ملاكات در حجّيت ظنون ممكن است مورد توجّه و اعتبار قرار گيرد ، و إن شاء الله عنقريب به ذكر آن خواهيم پرداخت .