تمهيد الأصول في علم الكلام ( تمهيد الاصول در علم كلام اسلامى ) ( فارسى ) — الصفحة ٦٣٠

فصل سخن در چيزهائى است كه به آنچه در بيم دادن از بدىها گفته شد ، پيوستگى دارد ، و آن رويدادهائى است ، كه در گور ، براى شخص تكليف‌شونده پيش مىآيد . و جائى كه براى شماره كردن كارهاى نيك و بد و چيزى كه كارها با آن سنجش مىشود ، و پل كشيده بر بهشت و دوزخ و جز آنها ، و آنچه در خانهء واپسين مىگذرد ، نيز بيان مىشود .

ارزانى داشته است ، و آن خوشىها به همان باوركردنىهائى كه در انديشه دارند بازگشت مىكند ، آن باوركردنىها را خداوند در نهان آنان پديد مىگرداند ؛ زيرا شناسائىهائى كه دارند ، به خودى خود ، بر ايشان آشكار است ، و بدست آوردنى نمىباشد ، تا گفته شود ، بايد آن را بدست آورند .

اما سپاس گزاردن به زبان ، رواست ، براى مردم بهشت در آن خوشى و شادمانى باشد ، و دانائىهاى مردم جهان پسين براى آنان آشكار است ، و ناچارند كار بد نكنند .

و اين كه گفتيم ، پاداش يابندگان ، به ناچار خداوند برتر از همه‌چيز را مىشناسند ؛ براى آن است ، كه آشكار شد ، چون پاداش گيرنده ، بايد بداند رسيدن پاداش به او براى سزاوار بودن دريافت كردنش مىباشد ، و آگاه شدن از آن جز با خرد درست ، و جز با شناسائى داشتن به خداوند برتر از همه‌چيز و آگاه بودن از درستكارى او فراهم نمىشود تا بداند ، به هرگونه با او رفتار مىشود ، همان است كه سزاوار آن مىباشد .

و سخن دربارهء كسى كه كيفر مىشود ، نيز به همين‌گونه است ، كه دربارهء پاداش گيرنده گفته شد .

و نيز يكى از چيزهائى كه بايد در پاداش دادن باشد ، اين است كه از سوى پاداش دهنده بايد با بزرگ وانمودن و گرامى داشتن همراه باشد ؛ زيرا بزرگ وانمودن از سوى ديگرى به جز خود پاداش‌دهنده سودى براى او ندارد ، و نمىتوان از بزرگ داشتن پاداش‌دهنده آگاه گرديد ، مگر آگاهى حاصل شود كه او آهنگ بزرگ داشتنش را كرده است ؛ و كسى كه خدا را نمىشناسد ، نمىتواند بداند ، او چه چيز را آهنگ كرده است .

و سخن در شكنجه شدن ، نيز به همين‌گونه است ؛ زيرا كسى كه شكنجه مىشود ، بايد بداند ، براى سبك شمردن و خوار كردن ، به او شكنجه مىرسد .

و نيز كسى كه پاداش مىبرد ، بايد بداند ، سزاوار رفتارى است كه با او مىشود ، و هرگاه اين را نداند روامىشمارد از راه بخشش به او باشد ؛ و شايد همين