تمهيد الأصول في علم الكلام ( تمهيد الاصول در علم كلام اسلامى ) ( فارسى )
- المؤلف: الشيخ الطوسي ( مترجم : عبد الحسين مشكوة الدينى )
- الوفاة: 460
- القسم: مصادر العقائد عند الشيعة
- الناشر: انجمن اسلامى حكمت و فلسفه ايران - تهران - ايران
فهرس الكتاب
- فهرست مطالب مقدمه
- فهرست مطالب كتاب
- [ مقدمة مترجم ]
- [ مقام علمي شيخ طوسي ]
- شرح‌حال و گزارشات زندگانى شيخ
- استادان شيخ
- شاگردان شيخ
- كتب و تأليفات شيخ
- معرفى كتاب و نسخه‌ها
- روش شيخ در تنظيم بخش‌هاى كتاب
- روش شيخ در عنوان كردن مطالب و خصايص استدلالى
- علم كلام و پيدايش آن
- مسائل علم كلام
- علل انشعاب و تفرق در عقايد اسلامى
- الف - علل پيدايش انشعابات
- [ علل ابتدائى ]
- علل ثانوى براى پيدايش آراء و عقايد گوناگون ميان مسلمانان
- الف - تحولات فكرى
- ب - تحولات اقتصادى و گسترش يافتن شؤون زندگانى
- ج - تعصبات نژادى و انگيزه‌هاى سياسى
- [ ب ) ] مسائل مورد اختلاف به طور كلى
- اول : آراء و عقايد مربوط به امامت
- دوم : مسائل مربوط به اختلافات در اصول ديگر اعتقادى
- الف - كفر و ايمان
- مسائل مورد بحث مربوط به كفر و ايمان
- اول - روش اعتقاد به كافر شدن شخص گنهكار
- دوم - اعتقاد به منافق بودن گنهكار
- سوم - روش اعتقاد به منزلت بين المنزلتين
- چهارم - روش اعتقاد به فاسق بودن گنهكار
- پنجم - روش اعتقاد به ارجاء
- ب - از مسائل اعتقادى كه اختلاف در آن است ، توحيد است
- مبحث صفات
- الف - پيدا شدن مفهوم هريك از صفات
- ب - اقسام صفت‌ها
- [ صفات ثبوتيه ]
- اول - قدرت
- تعريف قدرت
- نتايج اثبات قدرت
- قاعدهء عموم قدرت
- دوم - صفت علم
- اختلاف آرا در اين كه خداوند چه چيزهائى را مىداند
- سوم - صفت حيات
- چهارم - صفت اراده
- پنجم - صفت ادراك
- ششم - صفت كلام
- جنبه‌هاى مورد بحث [ در كلام الهي ] :
- اول - دليل اثبات :
- دوم - ماهيت كلام :
- صفات سلبيه
- اول - نداشتن شريك و مانند در وجوب ذات و بلا آغاز بودن وجود
- جنبه منطقى بحث وحدت و كثرت :
- جنبهء كلامى بحث كثرت و وحدت :
- گفتگو از وحدت و كثرت و هست و نيست شدن چيزها در مذاهب كلامى اسلامى .
- گفتگو در رابطهء صفات با ذات الهى در ميان مسلمانان
- فهرست عقايد گروههاى مسلمان در مورد صفات الهى
- اول - منكران صفت به طور مطلق
- دوم - معتقدان به اين كه همهء صفات مفاهيم نسبى و اضافى هستند .
- سوم - معتقدان به حال
- چهارم - متحد بودن وجود ذات با وجود صفات
- پنجم - معتقدان به توقف و ممتنعان از توجيه صفت
- ششم - صفاتيهء قديم
- هفتم - صفاتيهء جديد
- هشتم - گراميه و صفات جدا از ذات
- نهم - نحوهء وجود صفات در عقايد مشبهه
- دهم - فرقهء مجسمه‌اند كه دربارهء صفت‌ها نوع ديگرى عقيده دارند .
- قدم يا حدوث صفات
- [ دوم ] نداشتن شريك در حقيقت ذات
- [ سوم ] توحيد در عمل و نداشتن شريك در كار
- چهارم - نبودن هيچ گونه اجزاء مفهومى و وجودى براى خداوند و اثبات بساطت مطلق او .
- پنجم - جسم نبودن است
- ششم - جا نداشتن و در سوئى نبودن خداوند است
- هفتم - از صفات سلبيه سلب لذت و الم است
- هشتم - سلب حلول ، و وابستگى وجودى نيافتن به چيز ديگر است
- نهم - سلب اتحاد و تجسم از خداوند
- دهم - ديدنى نبودن و ادراك شدنى نبودن خداوند است .
- بخش اول
- [ سبب تاليف ]
- فصل در حقيقت « بايد » انجام دادن « 1 » و نخستين چيزى كه بايد پيش از همه كار انجام داده شود
- فصل در نوپديدى « 1 » اجسام است
- فصل در گفتگو از ثابت كردن صفات نوعيه است
- فصل در اين كه صفتهاى ذاتى نوعى « 1 » نوپديد شونده‌اند
- [ ابطال مثل افلاطوني و قدم انواع ]
- فصل در اين كه جسم بدون ماهيت « 1 » نوعى يافت نمىشود
- فصل در اين كه هرچيزى پيشتر از چيزهاى نوپديد گرديده ( محدث ) موجود نباشد ناگزير نوپديد شده خواهد بود
- فصل در اين كه اجسام را پديدآورنده‌اى هست
- [ فصل ] نيازمندى معلول ، به علت فاعلى به واسطهء حدوث زمانى است نه امكان ذاتى ، صرف
- 1 سخن در صفات است
- فصل در اين‌كه خداوند بر همه چيز توانا است
- فصل در اين‌كه خداوند برتر از همه چيز ديرينه است
- فصل در اين كه خداوند برتر از همه چيز ، دانا است
- فصل در اين‌كه خداوند برتر از همه چيز موجود است « 1 »
- « ابديت وجود [ خداوند ] »
- فصل در اين كه خداوند برتر از همه چيز زنده است
- فصل در اين كه خداوند برتر از همه چيز ، ادراك شدنىها را درك مىكند ، شنوا و بينا است .
- فصل در اين كه خداوند برتر از همه چيز ، اراده‌كننده است .
- 2 اثبات اين كه ارادهء خداوند ، صفتى است ، جدا و مستقل از موصوف ، و حادث است .
- فصل در اين‌كه خداوند برتر از همه ، چه چيزى ، ندارد « 1 »
- فصل در اين‌كه خداوند برتر از همه‌چيز ، در گذشته‌هاى بلاآغاز ، توانا بوده است .
- بلاآغاز بودن صفتهاى ديگر او
- قدم علم خداوند
- فصل در اين كه خداوند برتر از همه چيز ، اين صفت‌ها را به خودى خود دارا مىباشد .
- ابطال معانى ازليه
- فصل در اين كه خداوند برتر از همه چيز ، از صفتهائى كه در خود دارد بيرون نخواهد شد
- فصل در اين كه خداوند برتر از همه چيز مانند چيزى نيست ، و هيچ مانندى برايش نخواهد بود
- فصل در نبودن نياز براى خداوند برتر از همه‌چيز و ثابت كردن توانگرى او
- فصل در اين‌كه ديدن خداى برتر از همه‌چيز ، روا نيست ، و به هيچ‌گونه‌اى نمىتوان او را ادراك كرد
- فصل در اين كه خداوند برتر از همه‌چيز ، در ديرينگى دوم ندارد
- 3 گفتگو در درستكارى « 1 » خداوند است
- فصل در اين است كه « كار انجام دادن » را به راستى ، روشن كنيم ، و بخش‌هايش را گسترش دهيم .
- فصل در اين‌كه خداوند برتر از همه چيز ، بر انجام دادن كار بد توانا مىباشد
- فصل در اين كه خداوند برتر همه‌چيز كار بد نمىكند
- فصل در اين‌كه خداوند برتر از همه چيز انجام شدن كارهاى بد را نمىخواهد « 1 »
- بخش دوم « 1 »
- فصل در اين كه خداوند برتر از همه چيز سخن‌گوى است و چيزهائى كه به آن وابستگى دارد
- فصل گفتار در اين كه كارهاى انسان آفريدهء خود اوست « 1 »
- 1 سخن در اين كه با فراهم بودن چيزهاى « 1 » لازم كار هركسى با توانائى خودش و از خود او سر مىزند
- فصل در اين‌كه توانائى انسان به انجام دادن هريك از دو ضد وابستگى دارد « 2 »
- ( اثبات صفت اختيار كه زايد بر قدرت است )
- فصل در اين‌كه توانائى پيش از شروع به انجام دادن كار موجود است
- فصل در اين كه درخواست كردن كار دشوارى كه « 1 » تاب‌آوردنى نباشد ، بد است
- فصل در اين كه هركس شرطهاى درخواست شدن كارهاى رنج‌آورى كه بايد انجام گردد ، در او درست باشد ، خداوند برتر از همه چيز آن كارها را از او ، درخواست كرده است « 1 »
- ( سر آفرينش )
- ( تعريف عقل و نتيجهء آن « 1 » )
- فصل در اين كه تكليف كردن كسانى كه خدا مىداند كافر خواهند شد خوب است
- فصل در اين‌كه زمان تكليف شدن بايد گسسته شود ، و پايان بيابد .
- فصل سخن در دانستنىها است
- ( تقسيم علم به ذاتى و اكتسابى )
- ( اقسام علم ضرورى )
- ( تعريف علم اكتسابى )
- ( اقسام علم اكتسابى )
- ( اثبات اين كه از دقت كردن در مقدمات علم به نتيجه حاصل مىشود )
- ( اثبات اين كه دليل مولد علم به نتيجه است )
- ( از شنيدن گفتار هيچ سخن‌گوئى بدون يافتن دليل عقلى بر درستى آن به چيزى علم حاصل نمىشود )
- 2 سخن در مهربانى كردن است
- فصل در اين كه براى انجام شدن يا انجام نشدن كارها بايد مهربانى شود « 1 »
- فصل در اين‌كه چه چيز ، نيك‌تر است ؟
- 3 سخن در دردمنديها است « 1 » فصل در اين كه كداميك از دردمنديها خوبند
- 4 گفتار در تاوان‌ها است
- فصل در نام بردن تاوان‌ها و چگونگى پرداختن آنها و دربارهء كسانى است كه بايد تاوان بدهند
- بخش سوم [ « الكلام فى الوعد و الوعيد » گفتار در نويد دادن به خوبىها و بيم دادن از بدىهاست ]
- فصل در چيزهائى است كه از انجام دادن كارها ، سزاوارى مىيابند ؛ و پاره‌اى از سخن در نويد دادن به خوبىها و ترساندن از بدىها مىباشد « 1 »
- فصل سخن در چيزهائى است كه به آنچه در بيم دادن از بدىها گفته شد ، پيوستگى دارد ، و آن رويدادهائى است ، كه در گور ، براى شخص تكليف‌شونده پيش مىآيد . و جائى كه براى شماره كردن كارهاى نيك و بد و چيزى كه كارها با آن سنجش مىشود ، و پل كشيده بر بهشت و دوزخ و جز آنها ، و آنچه در خانهء واپسين مىگذرد ، نيز بيان مىشود .
- فصل سخن در نامها ، و چيزهايى است كه به آن وابستگى دارد « 1 »
- فصل در فرمان دادن به كار درست و نيك « 1 » و بازداشتن از كار نادرست و بد است .
- 1 « گفتار در پيمبرى است »
- 2 گفتار دراز ميان رفتن دين پيشين با رسيدن دين پسين است ( النسخ )
- بخش چهارم
- 1 گفتار در امامت است
- فصل [ سخني در امامت ]
- فصل در صفتهائى است ، كه بايد امام آنها را دارا باشد .
- فصل سخن در امام پس از پيمبر و پيوسته به او است . - درود بر او بادا -
- فصل تكميل افتادگى در كتاب
- فصل در اين كه دربارهء سركشان بر امير مؤمنان « 1 » - درود بر او بادا - و نافرمانىكنندگان او چه بايد گفت ؟
- فصل در استوار كردن سخن بر امام بودن دوازده تن است - درود بر همهء آنان بادا -
- فصل اما سخن دربارهء پنهان بودن امام ، و اين كه چرا پنهان زيست مىكند ، اين است :
- فهرست موضوعات
- الف
- ب
- ت
- ث
- ج
- ح
- خ
- د
- ذ
- ر
- ز
- س
- ش
- ص
- ض
- ظ
- ع
- غ
- ف
- ق
- ك
- ل
- م
- ن
- و
- ه
- فهرست اعلام
- اول - احزاب و گروه‌ها
- دوم - اشخاص
- الف
- ب
- ث
- ج
- ح
- خ
- د
- ذ
- ز
- س
- ش
- ص
- ض
- ط
- ع
- ف
- ق
- ك
- ل
- م
- ن
- و
- ه
- ى
- سوم - شهرها و اماكن
- چهارم - كتبى كه شيخ در اين كتاب نام برده است