تمهيد الأصول في علم الكلام ( تمهيد الاصول در علم كلام اسلامى ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٦

دوم : مسائل مربوط به اختلافات در اصول ديگر اعتقادى

گروه سوم ، كسانى هستند كه عدالت را يگانه شرط براى خلافت قرار مىدهند ، و آنان گروه خوارج مىباشند .

گروه چهارم ، هاشمى بودن را شرط مىشمارند ، و بعضى از فرق شيعه ، اين عقيده را دارند ، و تفصيل هريك در بحث عدل در اين مقدمه خواهد رسيد .

دوم : مسائل مربوط به اختلافات در اصول ديگر اعتقادى

دوم : مسائل مربوط به اختلافات در اصول ديگر اعتقادى

مسائل مربوط به اصول اعتقادى كه انشعاب ، و پراكندگى عقيده از آنها پديد آمد عبارتند از :

الف ) كفر و ايمان و آراء گوناگونى كه در زمينهء ماهيت كفر و ايمان و اين كه شخص گنهكار آيا مؤمن است ، يا كافر ، پيدا شد ؛ و از اين گفتگو چهار عقيده پديد آمد كه عبارتند از : كفر - ارجاء - فسق - پايگاه متوسط ميان كفر و ايمان .

ب ) مسألهء اصلى ديگر بحث در توحيد و صفات است ، و انشعابات حاصل از اين گفتگو عبارتند از : عقايد مربوط به صفاتيهء قديم - منكران صفات - صفاتيهء جديد ، كه اشاعره مىباشند .

ج ) بحث ديگر اصلى گفتگو در اصالت سمع يا عقل است . از اين گفتگوى اصلى مسائل ديگرى منشعب گرديد ، كه فروع اين اصل به شمار مىآيند ، و آنها عبارتند از :

الف ) وعد و وعيد و از اين اصل كلى چهار عقيده حاصل گرديد ، كه عبارتند از : 1 - اعتقاد به خلود شخص گنهكار در عذاب و پذيرفته نشدن توبهء او .

2 - آمرزيده بودن گناهانش اگرچه توبه نكرده باشد . 3 - هميشگى بودن عذابش بدون توبه ، و پذيرفته بودن توبه‌اش . 4 - آمرزش قطعى پس از ديرى عذاب شدنش در جهنم .

ب ) يكى ديگر از فروع اصالت سمع يا عقل ، گفتگو در جبر و اختيار است و عقايدى كه در اين زمينه پيدا شد ، عبارتند از 1 - جبر مطلق . 2 - قدرت مطلق .

3 - كسب ، با انشعابات و اختلافاتى كه در مورد كسب حاصل است .

ج ) و باز از فروع ديگر اصالت سمع يا عقل حسن و قبح عقلى و يا انكار آن است ، و مسائل مربوط به اصالت عقل عبارتند از : 1 - قاعدهء صلاح و اصلح .

2 - قانون لطف . 3 - عصمت . و مسائل ديگرى نيز هست كه به اصل كلى حسن و قبح عقلى ارتباط دارند .