تمهيد الأصول في علم الكلام ( تمهيد الاصول در علم كلام اسلامى ) ( فارسى ) — الصفحة ٨٧

فصل در اين كه خداوند برتر از همه چيز زنده است

فصل در اين كه خداوند برتر از همه چيز زنده است

فصل در اين كه خداوند برتر از همه چيز زنده است

زنده ، كسى است ، كه به واسطهء صفتى كه دارد ، توانا و دانا بودنش ، محال نباشد ؛ و اين تعريف شايسته‌تر از سخن كسى است ، كه مىگويد : زنده آن است كه درست باشد كه دانا و توانا گردد ؛ زيرا سخن او چنين پندارى پيش مىآورد ، كه درست باشد تا در آينده ، توانا و دانا گردد ، و اين را نمىرساند كه هر دانا و توانائى بايد اين صفت را داشته باشد .

و نيز براى اين كه موجود بلا آغاز برتر از همه چيز ، در گذشته‌هاى بلا آغاز هميشه دانا و توانا بوده است ، و نمىتوان گفت : درست است دانا و توانا گردد ، پس سخن درست‌تر همان است كه ما گفتيم .

اكنون كه اين سخن استوار گرديد ، دليلى كه مىرساند زنده ، از جهت زنده بودن داراى صفتى است ، اين است كه مىدانيم ، دو چيز هستند كه يكى را مىتوان دانا و توانا گفت ، و دربارهء ديگرى نمىتوان اين سخن را گفت ؛ آيا نمىبينى : يكى از ما ، بر آن‌گونه كه هست ، درست است او را دانا و توانا گفت ، و جسم بىجان را نمىتوان دانا و توانا گفت ، و ناگزير بايد ميان آن دو چيز تفاوتى باشد ؛ و مردم زبان‌دان كسى كه اين جدائى را دارد ، زنده نام مىدهند .

پس اگر بگويند : بنابراين كسى كه زنده است مىبايست صفت ديگرى