تمهيد الأصول في علم الكلام ( تمهيد الاصول در علم كلام اسلامى ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٧

فصل در اين‌كه خداوند برتر از همه چيز ديرينه است

فصل در اين‌كه خداوند برتر از همه چيز ديرينه است

فصل در اين‌كه خداوند برتر از همه چيز ديرينه است

موجود ديرينه آن است كه در گذشته‌هاى بلا آغاز بوده است ، و چون كه موجود به دو بخش است : يكى آن‌كه در گذشته‌هاى بلا آغاز بوده است ، و ديگرى كه پس از نيستى هست شده است .

بنابراين دليلى كه بودن او را ثابت مىكند نمىرساند كه هستيش بلا آغاز است و همهء اينها از نو به دليل نياز دارد ؛ و آنچه مىرساند كه او آغاز وجودى نداشته ، اين است كه سازندهء جهان از دو حال بيرون نيست ، يا در گذشته‌هاى بلا آغاز بوده است و يا پس از نبودنش بود شده است ، پس اگر در هستى آغاز نداشته است ، آنچه مىگوئيم درست شده است ، و چنانچه پس از نيستى هست شده باشد ، نوپديد آورده شده است ، و به پديد آورنده‌اى نياز دارد ، زيرا ما آشكار كرديم كه هر نو پديد شده‌اى ، از آنجا كه نوپديد شده است ، به پديد آورنده‌اى نياز دارد ، و سخن دربارهء پديدآورنده‌اش به مانند گفتگو در خود آن است ، و آن هم از دو روى بيرون نيست : يا قديم است ، و يا نوپديد گرديده است ، پس اگر نو پديد آمده باشد ، سخن به ثابت كردن پديدآورندگان ، و پديد آورندهء پديدآورندگان بىپايان ، مىكشد ، و اين بنابر آنچه نخست آشكار كرديم ، نادرست مىباشد .

و يا بايد ، به سازنده‌اى برسد ، كه او ديرينه باشد ، و آن همان است كه ما