نگرشى بر مقاله بسط و قبض تئوريك شريعت دكتر عبد الكريم سروش (فارسى) — الصفحة ٣٧٠
اخلاقيّاتى در قرآن كريم كه مستند به مسائل علمى است
اعتبارى هستند . اگر در بايدها جائز نباشد ، در نبايدها همچنين است ؛ فَلا تَغْفُلْ .
اين بود بحث ما درباره موضوع اوّل كه بر صاحب كتاب « دانش و ارزش » در تفسير آيه فطرت اشكال وارد بود .
موضوع دوّم : ادّعاى مؤلّف « دانش و ارزش » مبنى بر عدم استنتاج بايدها و نبايدهاى قرآن از مسائل علمى
موضوع دوّم : ادّعاى مؤلّف « دانش و ارزش » مبنى بر عدم استنتاج بايدها و نبايدهاى قرآن از مسائل علمى
وامّا درباره موضوع دوّم كه ايشان مدّعى شدهاند : در آيات مباركات قرآن كريم ، آيهاى نداريم كه بر مبناى مسائل علمى و از طريق استنتاج علم ، ما را به چيزى امر كند و يا از چيزى نهى نمايد ؛ و بطور خلاصه مقدّمات مسائل فلسفيّه و طبيعيّه را نميتوان راه براى وصول به احكام شرعيّه و مواعظ الهيّه قرآنيّه قرار داد ؛ على رغم اين دعوى مَعَ البَشارَة ما آيات بسيارى را در قرآن كريم از اين قبيل مييابيم كه براى نمونه به چند مورد آن اكتفا مىشود :
اخلاقيّاتى در قرآن كريم كه مستند به مسائل علمى است
اخلاقيّاتى در قرآن كريم كه مستند به مسائل علمى است
1 - أَ لَمْ تَرَ أَنَّ الْفُلْكَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِنِعْمَتِ اللَّهِ لِيُرِيَكُمْ مِنْ آياتِهِ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ . « 1 »
« آيا نديدى تو كشتى را كه در دريا به نعمت خداوند جارى است ؟ ! اين براى آنست كه از آيات خودش به شما نشان دهد ! در اين حركت و جريان كشتى بر روى آب ، آيات و نشانههاى ربوبيّت خداوند است براى هر كسى كه زياد شكيبا و استوار با شد ؛ و زياد شاكر و سپاسگزار باشد . »
جريان كشتى برفراز آب از مسائل علم است ؛ و نتيجهاش كه لزوم صبر و سپاسگزارى باشد ، اخلاق است .
2 - وَ مِنْ آياتِهِ الْجَوارِ فِي الْبَحْرِ كَالْأَعْلامِ * إِنْ يَشَأْ يُسْكِنِ الرِّيحَ فَيَظْلَلْنَ رَواكِدَ عَلى ظَهْرِهِ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ . « 2 »
( 1 ) آيه 31 ، از سوره 31 : لقمان ( 2 ) آيه 32 و 33 ، از سوره 42 : الشّورى