نگرشى بر مقاله بسط و قبض تئوريك شريعت دكتر عبد الكريم سروش (فارسى) — الصفحة ٢٢٩

قرآن ، علل طبيعيّه را در تحت علل مجرّده و مستند به آنها ميداند

در اوامر تكوينيّه ، و خواه در اوامر تشريعيّه .

و عليهذا نبايد آيه را اختصاص داد به فرشتگانى كه بر پيغمبران عليهم السّلام فرود ميآمدند و درباره خصوص احكام و شريعت ، حامل وحى بوده‌اند ؛ زيرا علاوه بر اطلاق لفظ رُسُل ، آياتى در قرآن كريم داريم كه رسل و وسائط ميان خدا و خلقش را با تعبيرى به غير از تعبير ملائكه ياد نموده است .

مثل آيه : حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ . « 1 »

« تا زمانيكه چون مرگ يك نفر از شما در رسد ، فرستادگان و رسل ما جان او را ميگيرند و كوتاهى نميكنند . »

و مثل آيه : إِنَّ رُسُلَنا يَكْتُبُونَ ما تَمْكُرُونَ . « 2 »

« تحقيقاً رسل و فرستادگان ما مينويسند و ضبط ميكنند مكرها و خدعه‌هائى را كه شما بجاى ميآوريد . »

و مثل آيه : وَ لَمَّا جاءَتْ رُسُلُنا إِبْراهِيمَ بِالْبُشْرى قالُوا إِنَّا مُهْلِكُوا أَهْلِ هذِهِ الْقَرْيَةِ . « 3 »

« و در وقتى كه رُسُل و فرستادگان ما براى ابراهيم بشارت آوردند ، گفتند : ما هلاك كننده ساكنين اين قريه ميباشيم . »

و أجْنِحَة جمع جَناح است به معناى بال كه پرنده براى پرواز دارد ( و به منزله دست است براى انسان ) و طائر ميتواند با آن به آسمان پرواز كند و از آنجا به پائين بپرد ، و از جائى به جائى طيران نمايد .

بناءً عليهذا فرشتگان مجهّز به قوا و خصوصيّاتى هستند كه مانند طائر و


( 1 ) ذيل آيه 61 ، از سوره 6 : الانعام ( 2 ) ذيل آيه 21 ، از سوره 10 : يونس ( 3 ) قسمتى از آيه 31 ، از سوره 29 : العنكبوت